Huế chuẩn bị kịch bản để bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng trước áp lực tăng mạnh

TP Huế đang đứng trước thách thức lớn: nhu cầu vật liệu cho các dự án và công trình tăng nhanh, nhưng năng lực cung ứng hiện tại chưa theo kịp. Điều này đặt ra yêu cầu hoạch định chiến lược để tránh đứt gãy chuỗi cung ứng, chậm tiến độ thi công và đội chi phí đầu tư.

Những con số do cơ quan chức năng cung cấp cho thấy khoảng cách giữa nhu cầu và cung cấp rất rõ ràng ở các nhóm vật liệu chủ chốt, đặc biệt là đất san lấp, đá xây dựng và cát.

Khoảng cách cung – cầu ở các nhóm vật liệu chính

Sở Xây dựng tỉnh/TP đưa ra ước tính cụ thể cho từng loại vật liệu. Đối với đất san lấp, nhu cầu năm 2026 vào khoảng 12,07 triệu m³, trong khi sản lượng thực tế mới đạt xấp xỉ 5,17 triệu m³, tương đương công suất hiện hữu khoảng 6,47 triệu m³/năm. Như vậy, năng lực hiện tại chỉ đáp ứng phần nhỏ so với nhu cầu dự báo.

Với đá xây dựng và cấp phối đá dăm, nhu cầu ước tính khoảng 3,48 triệu m³, trong khi sản lượng hiện tại khoảng 2,25 triệu m³ và công suất khoảng 2,53 triệu m³/năm. Cát xây dựng cũng được báo cáo là có sản lượng rất hạn chế so với nhu cầu, con số ước tính cho năm 2026 là khoảng 1,54 triệu m³.

Nếu tính xa hơn, năm 2027 nhu cầu đất san lấp dự kiến tăng lên khoảng 25,66 triệu m³; đá xây dựng và cấp phối đá dăm quanh mức 3,42 triệu m³; cát khoảng 1,69 triệu m³. Giai đoạn 2028–2030 tổng nhu cầu đất san lấp dự báo lên tới 76,83 triệu m³, đá xây dựng và cấp phối đá dăm khoảng 9,87 triệu m³, cát xây dựng khoảng 4,34 triệu m³.

Nhóm ưu tiên: đất san lấp, đá và cát

Trong các loại vật liệu, đất san lấp được xác định là nhóm có nhu cầu lớn nhất và là yếu tố then chốt đối với nhiều dự án hạ tầng. Đá xây dựng là thành phần quyết định cho sản xuất bê tông thương phẩm và cấu kiện bê tông; thiếu đá có thể làm chậm cả chuỗi sản xuất và thi công. Cát xây dựng, vốn đã được cảnh báo cần theo dõi chặt, tiếp tục là nguồn thiếu hụt tiềm ẩn rủi ro cho tiến độ công trình.

Giải pháp vận hành và hành chính để tăng cung ứng

Trên cơ sở phân tích hiện trạng, lãnh đạo TP Huế yêu cầu các sở, ngành và địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp khai thác, sản xuất vật liệu. Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Huế, ông Hoàng Hải Minh, đề nghị rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ để mở rộng công suất các mỏ, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư thiết bị, công nghệ nhằm nâng năng lực cung ứng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn thủ tục cho doanh nghiệp muốn nâng công suất khai thác mỏ; sau khi hoàn thiện hồ sơ, các cơ quan liên quan sẽ đánh giá các nội dung về môi trường và tham mưu UBND thành phố xử lý theo quy định. Sở Xây dựng tiếp tục rà soát, tính toán nhu cầu theo từng nhóm vật liệu, đề xuất mở rộng khu vực, bãi chứa phù hợp và đánh giá khả năng tăng công suất tại các mỏ đang hoạt động.

Giải pháp kỹ thuật và thị trường cần đồng bộ

Để tăng nguồn cung một cách bền vững, giải pháp không chỉ là hành chính mà cần hướng tới phát triển năng lực sản xuất: nhà máy cấp phối, trạm nghiền đá, hệ thống kho bãi hợp lý và đầu tư vào công nghệ khai thác có tính bền vững. Việc kết nối nhu cầu giữa chủ đầu tư và nhà cung cấp, dự báo nhu cầu theo dự án, và xác lập cơ chế hợp đồng dài hạn cũng sẽ giúp ổn định nguồn cung và giá.

UBND TP Huế đề nghị các đơn vị liên quan chủ động xử lý vướng mắc phát sinh, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp mở rộng quy mô, nâng cao công suất, đáp ứng nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm, qua đó góp phần thúc đẩy tiến độ đầu tư xây dựng và tăng trưởng kinh tế – xã hội ở địa phương.

Rủi ro cần theo dõi: môi trường, nguồn lực và thị trường

Một số điểm rủi ro cần được cân nhắc khi triển khai các giải pháp gồm: tác động môi trường của việc mở rộng khai thác mỏ, khả năng thiếu hụt lao động có kỹ năng cho vận hành thiết bị, và biến động giá vật liệu có thể ảnh hưởng tới chi phí thực hiện hợp đồng đã ký. Quá trình phê duyệt nâng công suất khai thác cần đảm bảo các thủ tục đánh giá môi trường được thực hiện nghiêm túc.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan có thể tác động tới nguồn nước và hệ sinh thái ven sông, việc tham khảo phân tích về rủi ro khí hậu sẽ giúp hoạch định dự trữ và phương án ứng phó cho ngành vật liệu và nông nghiệp. Thông tin chi tiết về kịch bản khí hậu và rủi ro liên quan có thể tham khảo trong phân tích về Siêu El Nino 2026–2027, nhằm cân nhắc các biện pháp tích trữ nước và điều chỉnh chuỗi cung ứng.

Quản trị rủi ro xã hội và pháp lý

Khi đẩy mạnh khai thác và mở rộng quy mô sản xuất vật liệu, chính quyền cần lưu ý các vấn đề pháp lý và an ninh. Việc minh bạch trong đấu thầu, cấp phép và giám sát khai thác là cần thiết để tránh các hành vi vi phạm pháp luật hoặc khiếu kiện làm chậm tiến độ dự án. Đồng thời, cần cảnh giác với các thủ đoạn lợi dụng sơ hở trong quản lý, ví dụ những hành vi nhằm trục lợi tài chính; các trường hợp liên quan tới mua bán thông tin hoặc công cụ thanh toán nên được phòng ngừa bằng cơ chế kiểm soát chặt chẽ (tham khảo bài phân tích về Mua bán thông tin tài khoản ngân hàng).

Vai trò đào tạo và nghiên cứu địa phương

Để có nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trong khai thác, chế biến và quản lý vật liệu, cần sự tham gia của các cơ sở đào tạo và nghiên cứu. Hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và trường đại học có thể tập trung vào đào tạo nghề, chuyển giao công nghệ và nghiên cứu các giải pháp tiết kiệm vật liệu. Các sáng kiến đổi mới trong giáo dục đại học về chuyển đổi số và đặt người học làm trung tâm có thể hỗ trợ nhanh chóng cho nhu cầu nhân lực; thông tin về định hướng đổi mới tại một số trường đại học địa phương có thể xem tại HUBT bước sang thập kỷ thứ tư.

Giá vật liệu xây dựng biến động, hợp đồng đã ký có được điều chỉnh?

SKĐS – Giá vật liệu xây dựng biến động mạnh có thể làm chi phí công trình tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện các hợp đồng đã ký.

Kết nối ngắn hạn và kế hoạch trung dài hạn

Ở ngắn hạn, cần đẩy nhanh các thủ tục cho doanh nghiệp đủ điều kiện nâng công suất, tối ưu phân phối nội bộ giữa các dự án và sử dụng kho bãi tạm thời để tránh gián đoạn. Ở trung và dài hạn, phải lên kế hoạch mở rộng vùng mỏ phù hợp với yêu cầu môi trường, đầu tư vào dây chuyền chế biến, và xây dựng các chính sách hợp đồng bảo đảm nguồn cung ổn định cho chủ đầu tư.

Bài toán nguồn vật liệu cho TP Huế không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay hành chính: nó đòi hỏi phối hợp liên ngành, từ môi trường đến giáo dục nghề nghiệp, và khả năng lường trước rủi ro thị trường. Thực hiện đồng bộ các giải pháp nêu trên sẽ giúp giảm khoảng cách cung – cầu, ổn định giá cả và bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm của thành phố.

Những điều cần ghi nhớ

• Đất san lấp là nhóm có nhu cầu lớn nhất và cần được ưu tiên trong quy hoạch nguồn cung.
• Đá và cát là các nút thắt trực tiếp ảnh hưởng đến sản xuất bê tông và tiến độ công trình.
• Giải pháp phải kết hợp cả hành chính, kỹ thuật và đào tạo nguồn nhân lực.
• Giám sát pháp lý và minh bạch trong cấp phép là điều kiện để tránh rủi ro xã hội và khiếu kiện.

Nếu các bên liên quan cùng hành động theo hướng vừa tháo gỡ thủ tục vừa đầu tư nâng cao năng lực sản xuất, TP Huế có thể vượt qua áp lực tăng nhu cầu vật liệu trong những năm tới mà không làm gián đoạn tiến độ các dự án chiến lược.