Giảm thủ tục và phân quyền: Những điểm chính trong đề xuất sửa 5 luật y tế

Một lần nữa, yêu cầu rút gọn thủ tục hành chính và tăng cường phân cấp trong quản lý y tế lại được đặt lên bàn thảo luận cấp cao. Văn bản dự thảo do Bộ Y tế trình bày tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tóm tắt những thay đổi quan trọng trên năm luật liên quan trực tiếp tới chăm sóc sức khỏe cộng đồng và hoạt động của cơ sở, cá nhân trong hệ thống y tế.

4 ưu tiên xuyên suốt của dự thảo

Bản dự thảo được xây dựng theo bốn trục chính: tinh giản tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; sắp xếp lại bộ máy; phân cấp, phân quyền; và cắt giảm thủ tục hành chính cùng các điều kiện đầu tư kinh doanh. Mục tiêu là hoàn thiện khung pháp lý để phù hợp với tinh thần đơn giản hóa, đồng thời bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật hiện hành. U mạch ở bánh rau khiến thai suy tim: phân tích ca lâm sà…

Những thay đổi nhắm vào quyền và trách nhiệm quản lý

Một điểm nổi bật là đề xuất điều chỉnh ranh giới thẩm quyền giữa các cơ quan sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, nhằm tránh chồng chéo và tạo thuận lợi cho thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Các sửa đổi nêu rõ trách nhiệm được phân định giữa Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan nhằm phù hợp với cơ cấu mới.

Luật Trẻ em: điều chỉnh thẩm quyền và quy định về giáo dục mầm non

Dự thảo đề xuất sửa một số nội dung của Luật Trẻ em theo hướng phân định thẩm quyền như quy định tại Nghị định số 147/2025 của Chính phủ; đồng thời điều chỉnh trách nhiệm với các bộ, ngành và chính quyền cơ sở phù hợp sau khi sắp xếp cơ cấu. Bản dự thảo cũng sửa các quy định về phổ cập giáo dục mầm non để đảm bảo tính thống nhất pháp luật và loại bỏ điều khoản liên quan ngành nghề dịch vụ bảo vệ trẻ em đã bị bãi bỏ trước đó.

Luật Người khuyết tật: sửa đổi để phù hợp cơ chế tổ chức

Với Luật Người khuyết tật, dự thảo đưa ra tám nội dung chỉnh sửa, tập trung vào sự tương thích với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan sau khi tái cấu trúc. Trong số này có việc làm rõ thành phần Hội đồng xác định mức độ khuyết tật và phân công trách nhiệm cho Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành và địa phương.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh: tiếp tục phân cấp thẩm quyền cấp phép

Luật Khám bệnh, chữa bệnh được đề xuất sửa bảy nội dung. Một nội dung quan trọng là tiếp tục thực hiện phân cấp, phân quyền đối với thẩm quyền cấp mới, cấp lại, gia hạn, điều chỉnh, đình chỉ và thu hồi giấy phép hành nghề theo tinh thần của Nghị định số 148/2025. Những sửa đổi khác nhằm bảo đảm tính thống nhất pháp luật ở các quy định liên quan đến giấy phép hoạt động của cơ sở khám chữa bệnh và trách nhiệm trong việc quy định giá dịch vụ khám chữa bệnh.

Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất đơn giản hóa hồ sơ khi đề nghị cấp lại giấy phép hoạt động và mở rộng hình thức tổ chức của cơ sở khám chữa bệnh nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động chuyên môn và tinh giản thủ tục hành chính.

Luật Dược: rút gọn thủ tục hành nghề, điều chỉnh quy định thuốc lưu hành

Đề xuất sửa Luật Dược gồm 14 nội dung, trong đó khoảng 10 mục nhắm tới việc cắt giảm thủ tục cho chứng chỉ hành nghề dược, hồ sơ cấp chứng chỉ và giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược. Dự thảo cũng sửa đổi cách tiếp cận về điều kiện cấp phép lưu hành thuốc, điều chỉnh khái niệm về sinh phẩm tham chiếu và sinh phẩm tương tự, cùng quy định liên quan đến dữ liệu lâm sàng và tiêu chí xác định trường hợp được miễn thử lâm sàng tại Việt Nam.

Thêm vào đó, dự thảo kiến nghị phân cấp thẩm quyền xác nhận nội dung quảng cáo thuốc, để giảm thời gian xử lý và phù hợp hơn với khả năng quản lý ở các cấp.

Việc điều chỉnh khung pháp lý cho dược cũng đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý an toàn sử dụng, bởi các rủi ro bất định vẫn còn tồn tại trong thực hành dùng thuốc và dược liệu. Những trường hợp tổn thương gan sau dùng thuốc thảo dược là ví dụ về hậu quả cần lưu ý; đọc thêm phân tích về những tình huống như Tổn thương gan do thuốc bắc để hiểu rõ diễn biến lâm sàng và bước xử trí.

Luật Phòng, chống tác hại rượu, bia: đơn giản hóa điều kiện kinh doanh

Với Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia, dự thảo sửa ba nội dung theo hướng giảm thủ tục hành chính và bãi bỏ một số quy định về ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Mục tiêu là cân bằng giữa quản lý rủi ro sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp trong khung pháp lý hiện hành.

Ý nghĩa thực tiễn và ai cần theo dõi thay đổi này

Những sửa đổi khi được thông qua sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều nhóm đối tượng: cơ sở khám chữa bệnh, dược sĩ, nhà phân phối thuốc, tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan tới trẻ em và người khuyết tật, cũng như các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương. Việc phân cấp thẩm quyền có thể rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ nhưng đồng thời đòi hỏi năng lực quản lý ở các cấp được giao thêm nhiệm vụ.

Những người hành nghề và cơ sở y tế cần đặc biệt lưu ý các điểm thay đổi về giấy phép hành nghề và giấy phép hoạt động; các nhà tuyển dụng, cơ sở đào tạo và ứng viên cũng nên theo dõi thông tin liên quan đến kỳ kiểm tra năng lực hành nghề để chủ động chuẩn bị. Thông tin chi tiết về lịch và hướng dẫn chuẩn bị cho kỳ kiểm tra năng lực hành nghề khám chữa bệnh cũng được tổng hợp tại Lịch kiểm tra năng lực hành nghề 2027, nơi ứng viên và cơ sở đào tạo có thể tìm hiểu các lưu ý quan trọng.

Quy trình rà soát và sự tương thích pháp luật

Sau khi Ủy ban Văn hóa và Xã hội tiến hành thẩm tra sơ bộ, cơ quan soạn thảo đã rà soát để loại bỏ những nội dung không thuộc bốn nhóm chính nêu trên, đồng thời chỉnh lý nhằm bảo đảm tính thống nhất với các văn bản liên quan và các công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Điều này nhấn mạnh nỗ lực cân bằng giữa mục tiêu cải cách thủ tục và yêu cầu tuân thủ cam kết pháp lý quốc tế.

Những lưu ý khi thực thi nếu dự thảo được thông qua

• Chủ thể quản lý ở địa phương sẽ nhận thêm trách nhiệm: cần đầu tư nâng cao năng lực và quy trình nghiệp vụ để đảm bảo thực thi phân cấp hiệu quả.
• Cơ sở khám chữa bệnh và doanh nghiệp dược cần cập nhật hồ sơ, quy trình nội bộ để phù hợp với biểu mẫu và thủ tục được đơn giản hóa.
• Ngành giáo dục mầm non và các dịch vụ liên quan đến trẻ em cần nắm rõ các thay đổi về thẩm quyền nhằm bảo đảm cung cấp dịch vụ không bị gián đoạn khi luật sửa đổi có hiệu lực.
• Các nhà quản lý cần theo dõi tiêu chí về dữ liệu lâm sàng và các điều kiện miễn thử thuốc để hiểu rõ hậu quả pháp lý đối với việc cấp phép lưu hành.

Câu hỏi thường gặp

Luật nào sẽ bị sửa đổi trong đề xuất này?
Đề xuất chỉnh sửa năm luật liên quan tới lĩnh vực y tế gồm: Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược và Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia.

Mục tiêu chính của việc sửa luật là gì?
Hai mục tiêu trọng tâm là rút gọn thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và tăng phân cấp, phân quyền để phù hợp với cơ cấu tổ chức mới.

Ai sẽ chịu tác động nhiều nhất?
Các nhóm bị ảnh hưởng gồm cơ sở khám chữa bệnh, dược sĩ, doanh nghiệp dược, cơ sở giáo dục mầm non, các tổ chức liên quan đến người khuyết tật và chính quyền địa phương được giao thêm nhiệm vụ quản lý.

Phải làm gì để chuẩn bị?
Các tổ chức và cá nhân nên theo dõi văn bản chính thức khi ban hành, rà soát lại hồ sơ pháp lý, cập nhật quy trình nội bộ và đào tạo nhân sự phụ trách quản lý tuân thủ để thích nghi với thay đổi.

Kết luận

Những sửa đổi được đề xuất nhằm giải quyết các nút thắt hành chính và phân bổ lại thẩm quyền quản lý trong lĩnh vực y tế. Nếu được triển khai thận trọng, chúng có thể giảm thời gian xử lý thủ tục, mở rộng khả năng chủ động cho địa phương và tạo thuận lợi cho hoạt động chuyên môn. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng phụ thuộc vào cách thức xây dựng chi tiết các nghị định hướng dẫn, năng lực thực hiện ở các cấp và việc bảo đảm quyền lợi, an toàn cho người dân trong khi thực hiện chuyển đổi này.

Hôm nay, Chính phủ trình UBTVQH sửa đổi 5 luật trong lĩnh vực y tế

SKĐS – UBTVQH xem xét sửa đổi 5 luật về trẻ em, người khuyết tật, khám chữa bệnh, dược và dân số tại Phiên họp thứ 6.