Định hình hệ thống chuỗi cung ứng thiết bị y tế: mục tiêu, giải pháp và tác động tới sản xuất trong nước

Một đề án quy mô quốc gia vừa được rà soát tại trụ sở Bộ Y tế với mục tiêu thiết lập nền tảng quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế hiện đại, minh bạch và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Cuộc họp do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên chủ trì nhằm hoàn thiện hồ sơ Đề án “Quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035”. Buổi thảo luận tập trung vào phạm vi quản lý, liên kết dữ liệu và các nhóm giải pháp then chốt để bảo đảm nguồn cung, chất lượng và an toàn thiết bị y tế.

Phạm vi quản lý: từ lưu hành đến thanh lý

Đề án dự kiến quản lý toàn diện các bước trong chuỗi cung ứng: từ khi thiết bị được phép lưu hành, đưa ra thị trường, đến chuỗi nhập khẩu, phân phối, mua sắm, sử dụng và các khâu hậu mãi như bảo hành, bảo trì, kiểm định, hiệu chuẩn. Kế hoạch cũng đề cập tới cơ chế cảnh báo, thu hồi, điều chuyển, thay thế và thanh lý nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc giám sát xuyên suốt vòng đời sản phẩm.

Dữ liệu đồng bộ và kết nối liên ngành

Một điểm nhấn của đề án là xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, dùng chung để quản lý chuỗi cung ứng. Việc kết nối dữ liệu với hệ thống khác sẽ được thực hiện trong phạm vi cần thiết phục vụ quản lý chuỗi, đồng thời tôn trọng các quy định pháp luật chuyên ngành. Mục tiêu dài hạn là hệ thống giúp theo dõi lưu thông, truy xuất nguồn gốc và hỗ trợ ra quyết định quản lý.

Mục tiêu năng lực quản lý và chuẩn mực quốc tế

Theo nội dung dự thảo, đến 2035 hệ thống quản lý chuỗi cung ứng của Việt Nam phấn đấu đạt các tiêu chí tương ứng mức độ trưởng thành ML3 và một số tiêu chí ML4 theo công cụ đánh giá của WHO. Mức độ này phản ánh năng lực dự báo nhu cầu, giám sát rủi ro, điều phối nguồn cung và ứng phó khi có gián đoạn trong chuỗi.

Nhóm giải pháp trọng tâm

Đề án phân nhóm nhiệm vụ rõ ràng nhằm hiện thực hóa mục tiêu: hoàn thiện thể chế, cải thiện cơ chế chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc; bảo đảm nguồn cung và kích thích sản xuất trong nước; tăng cường hậu kiểm và kiểm soát thị trường; quản lý giá thiết bị y tế; nâng cao năng lực nhân lực và tăng cường chỉ đạo tổ chức thực hiện.

Tại cuộc họp, nhiều ý kiến tập trung làm rõ phân công nhiệm vụ giữa các bộ, ngành, hội nghề nghiệp và tổ chức quốc tế tham gia góp ý. Các đại biểu đề xuất cụ thể hóa tiến độ, nguồn lực và kết quả cần đạt cho từng nhóm nhiệm vụ, phù hợp với nguyên tắc triển khai có trách nhiệm và minh bạch.

Ưu tiên sản phẩm nội địa và hợp tác công – tư

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh mục tiêu lấy người bệnh và sức khỏe cộng đồng làm trung tâm, đồng thời coi quản lý chuỗi cung ứng là một công cụ để nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và bảo đảm an ninh y tế. Lãnh đạo Bộ yêu cầu đề án cần tạo điều kiện để khuyến khích, ưu tiên sản phẩm do các nhà máy và doanh nghiệp đang đầu tư sản xuất tại Việt Nam, đồng thời thúc đẩy hợp tác đối tác công – tư trong phân phối và bảo trì thiết bị.

Kiểm soát chất lượng, giá cả và giảm khâu trung gian

Đề án khuyến nghị hoàn thiện thể chế nhằm giảm các khâu trung gian không cần thiết, góp phần kiểm soát giá thiết bị y tế. Đồng thời, nội dung soạn thảo chú trọng các giải pháp phòng ngừa và xử lý gian lận thương mại, thiết bị giả hoặc không rõ nguồn gốc nhằm bảo vệ người sử dụng và uy tín hệ thống y tế.

Trách nhiệm thực hiện và yêu cầu tiếp thu ý kiến

Thứ trưởng giao Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế phối hợp với Vụ Pháp chế và các đơn vị liên quan tổng hợp, tiếp thu ý kiến đóng góp của các đại biểu. Việc hoàn thiện đề án sẽ cần làm rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, tổ chức trong triển khai, kèm theo tiến độ, nguồn lực và tiêu chí đánh giá kết quả.

Tác động kỳ vọng và những điểm cần lưu ý

Nếu đề án được triển khai đầy đủ, kết quả mong đợi là hệ thống cung ứng trở nên minh bạch hơn, giảm rủi ro nguồn gốc thiết bị, nâng cao tỷ lệ tự chủ trong sản xuất thiết bị y tế nội địa và giảm chi phí thông qua cắt giảm trung gian. Tuy vậy, quá trình thực hiện đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa quản lý nhà nước, doanh nghiệp sản xuất, nhà phân phối và cơ sở y tế để đảm bảo tính pháp lý, kỹ thuật và vận hành hệ thống dữ liệu.

Về mặt kỹ thuật, bước chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc cần được tiến hành cẩn trọng để bảo đảm tương thích dữ liệu giữa các hệ thống hiện có. Về chính sách, cần có khung pháp lý rõ ràng để khuyến khích đầu tư sản xuất trong nước mà không làm xáo trộn việc tiếp cận các thiết bị nhập khẩu có chất lượng và giá hợp lý.

Thông tin tham khảo liên quan

Những kinh nghiệm về đưa dịch vụ chăm sóc tiếp cận nhóm yếu thế, ví dụ việc mở rộng dịch vụ khám tại địa phương và phối hợp với phòng khám tư nhân, có thể tham khảo thêm qua nguồn về khám sức khỏe miễn phí Buôn Ma Thuột, để thấy cách thức tổ chức dịch vụ tiếp cận cộng đồng.

Vấn đề an toàn khi chăm sóc trẻ em và xử lý tai nạn nhỏ tại cộng đồng cũng là mảng quản lý cần được lưu ý song song với quản lý thiết bị y tế; một ví dụ về xử trí tai nạn trẻ em được mô tả trong bài về lưỡi câu móc vào tai trẻ em, nhắc lại nguyên tắc không làm can thiệp sai cách trước khi người có chuyên môn xử lý.

Liên quan đến khung pháp lý và nỗ lực giảm thủ tục hành chính, những đề xuất sửa đổi nhằm cắt giảm thủ tục, phân cấp thẩm quyền và đơn giản hóa điều kiện đầu tư được trình bày chi tiết hơn trong nội dung về đề xuất sửa 5 luật y tế, có thể tham khảo để hiểu tác động tới cơ chế quản lý thiết bị y tế.

Kết luận: những điều cần ghi nhớ

Đề án quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế đặt ra mục tiêu tham vọng: minh bạch, truy xuất nguồn gốc, bảo đảm nguồn cung và thúc đẩy sản xuất trong nước. Việc đạt được các mục tiêu này phụ thuộc vào chất lượng thể chế, tiến độ chuyển đổi số, năng lực quản lý và tính sẵn sàng của các bên liên quan. Trong quá trình hoàn thiện, yếu tố minh bạch phân công trách nhiệm, đồng bộ dữ liệu và thúc đẩy hợp tác công – tư sẽ là những điểm then chốt để biến mục tiêu thành thực tế.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Đề án quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế nhắm đến điều gì?
Đề án nhằm quản lý toàn diện chuỗi cung ứng, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, tăng cường minh bạch, truy xuất nguồn gốc và bảo đảm nguồn cung, chất lượng thiết bị y tế.

Ai là đơn vị chủ trì hoàn thiện hồ sơ đề án?
Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế được giao phối hợp với Vụ Pháp chế và các đơn vị liên quan tổng hợp, tiếp thu ý kiến và hoàn thiện hồ sơ theo chỉ đạo của Thứ trưởng.

Đề án có mục tiêu liên quan tới tiêu chuẩn quốc tế không?
Có. Dự thảo đặt mục tiêu đạt một số mức tiêu chí theo bộ công cụ đánh giá mức độ trưởng thành của WHO, hướng tới ML3 và một số tiêu chí ML4 vào giai đoạn tới.

Những rủi ro cần quan tâm khi triển khai đề án?
Các rủi ro bao gồm sự không tương thích dữ liệu giữa hệ thống hiện có, khả năng chậm trễ trong cơ chế pháp lý và thách thức trong phối hợp các bên liên quan; cần có lộ trình và phân công trách nhiệm rõ ràng để giảm thiểu.