Mờ mắt báo động: phát hiện hẹp nặng động mạch cảnh và nguy cơ đột quỵ

Một trường hợp tại Bệnh viện Bãi Cháy (Quảng Ninh) vừa cho thấy biểu hiện thị lực giảm có thể là dấu hiệu duy nhất cảnh báo tổn thương mạch máu lên não ở người cao tuổi. Bệnh nhân nam 79 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp, đến khám vì nhìn mờ và đau đầu — ban đầu không có yếu liệt hoặc rối loạn thần kinh rõ ràng — nhưng loạt xét nghiệm hình ảnh đã phát hiện tổn thương động mạch cảnh ở mức nghiêm trọng, đặt bệnh nhân vào tình trạng nguy cơ đột quỵ cao.

Tóm tắt ca lâm sàng

Bệnh nhân L.Đ.T., 79 tuổi, cư trú phường Phong Cốc, đến khám tại Bệnh viện Bãi Cháy do triệu chứng nhìn mờ hai mắt kèm đau đầu. Ông có tiền sử tăng huyết áp và đang điều trị thường xuyên. Lúc nhập viện, bệnh nhân tỉnh táo; thăm khám thần kinh cơ bản không phát hiện dấu hiệu yếu liệt vận động hoặc tổn thương thần kinh sọ điển hình.

Chuỗi chẩn đoán hình ảnh và phát hiện chính

Sau khi khám lâm sàng, đội ngũ y tế tiến hành siêu âm vùng cổ và ghi nhận bất thường tại hệ thống động mạch cảnh: nghi ngờ hẹp động mạch cảnh bên phải và có huyết khối gây tắc hoàn toàn động mạch cảnh chung bên trái. Để đánh giá chính xác hơn, bệnh viện chỉ định chụp MSCT mạch não.

Kết quả MSCT cho thấy nhiều vị trí xơ vữa với tổn thương hẹp và tắc ở động mạch cảnh. Ngoài ra, phim chụp còn ghi nhận tồn tại ổ tổn thương cũ ở vùng nhân bèo bên trái, cho thấy có tổn thương não trước đó.

Tiếp tục chụp mạch bằng hệ thống DSA nhằm xác định giải phẫu mạch máu chính xác, bác sĩ phát hiện động mạch cảnh chung bên trái tắc hoàn toàn, trong khi đoạn gốc động mạch cảnh trong bên phải bị hẹp lên tới khoảng 90%.

Quyết định điều trị và can thiệp

Sau hội chẩn liên chuyên khoa, ê-kíp do BS Giáp Hùng Mạnh — Trưởng khoa Thần kinh – Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng — tiến hành can thiệp nội mạch. Mục tiêu của thủ thuật là khôi phục dòng chảy từ động mạch cảnh phải bị hẹp nặng để cải thiện tưới máu não, giảm nguy cơ thiếu máu não lan rộng và đột quỵ nặng.

Phương pháp được thực hiện gồm nong mạch và đặt stent vào đoạn hẹp của động mạch cảnh trong phải. Thủ thuật này nhằm mở lòng mạch, tái tạo lưu thông máu tới não, đồng thời giảm áp lực lên nguồn máu còn lại do bên trái đã tắc hoàn toàn.

Diễn biến sau can thiệp

Bệnh nhân ổn định tốt sau can thiệp; sau một ngày theo dõi, các triệu chứng đau đầu chấm dứt và tình trạng lâm sàng hồi phục. Không xuất hiện yếu liệt hay biến chứng thần kinh mới trong giai đoạn theo dõi ngắn hạn.

Tại sao tình trạng này lại nguy hiểm?

Động mạch cảnh là tuyến đường chính đưa máu giàu oxy lên não. Trong trường hợp có một bên bị tắc hoàn toàn và bên kia hẹp tới mức nặng như ở bệnh nhân này, lượng máu tới não có thể giảm trầm trọng. Hậu quả có thể là vùng não thiếu máu lan rộng, dẫn đến đột quỵ nhồi máu não nặng, ảnh hưởng chức năng thần kinh hoặc đe dọa tính mạng.

Điểm đáng chú ý của ca bệnh là bệnh nhân chủ yếu biểu hiện bằng rối loạn thị lực và đau đầu — những triệu chứng có thể bị xem nhẹ — trong khi tổn thương mạch máu đã tiến triển nghiêm trọng. Vì vậy, các dấu hiệu không điển hình ở người cao tuổi cần được đánh giá kỹ để phát hiện sớm nguy cơ mạch máu não.

Ai nên chú ý và cần làm gì?

Những người cao tuổi, đặc biệt những người có tiền sử tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, hút thuốc lá hoặc bệnh tim mạch, cần kiểm soát chặt các yếu tố nguy cơ và thực hiện khám sức khỏe định kỳ, bao gồm sàng lọc mạch cảnh khi có chỉ định. Việc phát hiện sớm tổn thương mạch máu có thể giúp lựa chọn biện pháp can thiệp phù hợp trước khi xuất hiện đột quỵ nặng.

Ngoài ra, khi xuất hiện các triệu chứng như nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột, méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, tê bì một bên cơ thể, chóng mặt hoặc mất thăng bằng, người bệnh cần tới cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Bài học lâm sàng và lời khuyên thực tế

Ca bệnh nhấn mạnh hai điểm chính: triệu chứng sớm có thể rất kín đáo và cần tới đánh giá mạch máu khi có yếu tố nguy cơ, và can thiệp nội mạch (nong + đặt stent) là lựa chọn điều trị hiệu quả để tái lập lưu thông máu khi tổn thương mạch cảnh nặng. Việc phối hợp chẩn đoán hình ảnh (siêu âm cổ, MSCT, DSA) giúp xác định chính xác vị trí và mức độ tổn thương, từ đó lựa chọn chiến lược can thiệp phù hợp.

Với bệnh nhân có tổn thương mạch cảnh tiến triển, theo dõi sau can thiệp và quản lý các yếu tố nguy cơ là bước không thể thiếu để giảm nguy cơ tái hẹp hay biến cố mạch máu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

• Khi nào cần xét nghiệm mạch cảnh? Người có yếu tố nguy cơ mạch máu não hoặc triệu chứng như mờ mắt đột ngột, đau đầu kéo dài, hoặc biểu hiện thiếu máu thần kinh nên được đánh giá bằng siêu âm cổ; các xét nghiệm sâu hơn tùy kết quả ban đầu.
• Can thiệp đặt stent có phù hợp cho mọi trường hợp tắc/hẹp? Quyết định dựa trên mức độ hẹp, vị trí tổn thương, tình trạng lâm sàng và kết quả hội chẩn chuyên khoa; không phải mọi bệnh nhân đều chỉ định can thiệp ngay lập tức.
• Sau đặt stent cần chú ý gì? Bệnh nhân cần theo dõi tại cơ sở y tế, tuân thủ điều trị phòng ngừa huyết khối và kiểm soát các yếu tố nguy cơ như huyết áp, đường huyết, mỡ máu và bỏ thuốc lá.
• Triệu chứng nào bắt buộc phải tới viện ngay? Mất thị lực đột ngột, méo mặt, yếu nửa người, nói khó, hoặc mất thăng bằng là các biểu hiện cần đến cấp cứu ngay vì có thể là dấu hiệu đột quỵ.

Kết luận

Trường hợp của bệnh nhân 79 tuổi tại Bệnh viện Bãi Cháy minh họa rằng những biểu hiện không điển hình như mờ mắt vẫn có thể báo hiệu tổn thương mạch cảnh nghiêm trọng. Phát hiện và can thiệp kịp thời cùng với quản lý các yếu tố nguy cơ là chìa khóa giảm thiểu nguy cơ đột quỵ nặng. Người cao tuổi và những người có bệnh nền tim mạch cần chủ động khám sàng lọc và kiểm soát bệnh mạn tính để phòng ngừa biến cố mạch máu não.

Để hiểu rõ hơn về khung pháp lý, cách kết nối và trách nhiệm trong chia sẻ dữ liệu y tế, bạn có thể đọc phân tích chuyên sâu về khung kết nối dữ liệu y tế và trách nhiệm liên quan, bài viết này làm rõ các kênh kết nối và giới hạn chia sẻ theo quy định mới.

Nếu bạn quan tâm đến lộ trình phát triển năng lực sản xuất vắc xin trong nước và những bước cần hoàn thiện để hướng tới tự chủ đến năm 2030, tham khảo bài viết phân tích chi tiết về lộ trình tự chủ vắc xin đến 2030 để có cái nhìn tổng quan về tiến trình và những thách thức.

Với những ai đang tìm hiểu chính sách hỗ trợ nhân viên y tế, mức phụ cấp ưu đãi nghề hiện hành và cách phân hạng theo vị trí công tác được trình bày rõ trong bài tóm tắt phân hạng phụ cấp ưu đãi nghề cho nhân viên y tế, hữu ích khi cần nắm các nguyên tắc xếp mức và nhóm đối tượng hưởng.