Khi AI hỗ trợ sàng lọc võng mạc ở người tiểu đường: cơ hội và giới hạn

Với số lượng người bệnh đái tháo đường ngày càng đông, tổn thương võng mạc có thể tiến triển âm thầm trước khi ảnh hưởng rõ rệt đến thị lực. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương trên ảnh đáy mắt là then chốt để bảo tồn thị lực — nhưng quy mô công việc đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống y tế. Mới nhất tại một hội nghị chuyên ngành, các chuyên gia đã trình bày về vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong mở rộng phạm vi sàng lọc và hỗ trợ lộ trình chăm sóc từ phát hiện đến điều trị.

Tại sao phát hiện sớm là vấn đề cấp thiết?

Bệnh võng mạc do đái tháo đường thường tiến triển trong thời gian dài và ban đầu không gây triệu chứng rõ rệt. Do đó, nhiều người chỉ đến khám khi đã có suy giảm thị lực. Trong bối cảnh đó, sàng lọc định kỳ giúp phát hiện tổn thương ở giai đoạn có thể can thiệp hiệu quả hơn.

Thách thức thực tế là số lượng người cần theo dõi rất lớn. Hệ thống y tế cần giải pháp để mở rộng phạm vi sàng lọc mà vẫn duy trì độ tin cậy của chẩn đoán, đồng thời tối ưu hoá nguồn lực chuyên môn sẵn có.

AI hỗ trợ đọc ảnh đáy mắt: những gì được ghi nhận

Tại buổi trình bày chuyên đề, TS.BS. Daniel E. Maidana từ Đại học Illinois Chicago chia sẻ về ứng dụng AI trong phân tích ảnh đáy mắt để nhận diện dấu hiệu bất thường. Ở góc nhìn quản lý bệnh viện, TTƯT.TS.BS Phan Hoàng Hiệp nêu rõ AI có thể là công cụ hỗ trợ, giúp phân loại các trường hợp cần đánh giá chuyên sâu.

Cụ thể, công nghệ được sử dụng để tự động phân tích hình ảnh, chỉ ra các vùng có nguy cơ và đề xuất phân tầng ban đầu. Những kết quả này sau đó được bác sĩ chuyên khoa xem xét trong quy trình chuyên môn trước khi đưa ra quyết định điều trị hoặc theo dõi tiếp theo.

Ứng dụng thực tế tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương

Bệnh viện Nội tiết Trung ương đang đẩy mạnh triển khai sàng lọc võng mạc kết hợp nền tảng AI. Trong quý II/2026, bệnh viện thực hiện gần 4.000 lượt chụp ảnh đáy mắt cho người bệnh; đồng thời tăng cường sử dụng nền tảng Cybersight AI để hỗ trợ đọc kết quả. Những con số này phản ánh nỗ lực mở rộng phạm vi sàng lọc nhằm đáp ứng nhu cầu theo dõi ngày càng lớn.

Việc ứng dụng nền tảng hỗ trợ đọc hình ảnh giúp rút ngắn thời gian sàng lọc ban đầu và định hướng ưu tiên những trường hợp cần can thiệp sớm. Tuy nhiên, lãnh đạo và chuyên gia tại bệnh viện đều nhấn mạnh AI chỉ đóng vai trò bổ trợ; kết luận cuối cùng và chỉ định can thiệp vẫn thuộc về bác sĩ.

Hệ thống chăm sóc kết nối: từ phát hiện đến quản lý lâu dài

Ý nghĩa của sàng lọc không chỉ nằm ở phát hiện tổn thương mà còn ở khả năng kết nối kết quả này với các bước theo dõi và điều trị tiếp theo. Quy trình quản lý nên bao gồm sàng lọc ban đầu, đánh giá chuyên khoa, phân tầng nguy cơ, quyết định điều trị hoặc lịch theo dõi, và quản lý lâu dài để bảo vệ thị lực.

Bệnh viện đang xây dựng và hoàn thiện các quy trình chuyên môn nhằm chuẩn hóa chuỗi chăm sóc này: từ đào tạo nhân lực thực hiện chụp và đọc ảnh đến cách chuyển tuyến, chỉ định điều trị và theo dõi kết quả. Mục tiêu là đảm bảo người bệnh được theo dõi liên tục và nhận can thiệp kịp thời khi cần.

Hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực chuyên môn

Bệnh viện phối hợp với Tổ chức Project Orbis International, Inc. (Hoa Kỳ) để triển khai các hoạt động đào tạo, sàng lọc và ứng dụng AI, đồng thời xây dựng quy trình chuyên môn về chăm sóc mắt. Những chương trình hợp tác này hướng đến nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế, giúp hệ thống nội địa hóa các quy trình quản lý người bệnh đái tháo đường liên quan đến mắt.

Giới hạn của AI và vai trò không thể thay thế của bác sĩ

Một điểm mấu chốt là AI cung cấp hỗ trợ phân tích nhanh và định hướng phân loại, nhưng không thay bác sĩ trong việc đưa ra chẩn đoán cuối cùng hay quyết định điều trị. Kết quả do công nghệ sinh ra cần được kết hợp với thăm khám lâm sàng, chuyên môn và kinh nghiệm của bác sĩ để đưa ra phác đồ phù hợp cho từng người bệnh.

Do đó, mô hình hiệu quả là sự kết hợp giữa dữ liệu tự động, quy trình chuyên môn chuẩn hoá và năng lực con người, thay vì dựa hoàn toàn vào một trong hai yếu tố.

Lời khuyên dành cho người bệnh đái tháo đường

Với rủi ro tổn thương võng mạc có thể diễn biến âm thầm, người mắc đái tháo đường không nên trì hoãn khám mắt cho đến khi nhìn mờ. Sàng lọc định kỳ giúp phát hiện tổn thương sớm và mở ra các lựa chọn can thiệp kịp thời nhằm bảo tồn thị lực. Khi có kết quả sàng lọc bất thường, người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn của chuyên gia mắt để đánh giá và điều trị tiếp theo.

Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của sàng lọc, tham gia chương trình sàng lọc khi có cơ hội tại cơ sở y tế uy tín và duy trì theo dõi là những bước quan trọng trong quản lý bệnh toàn diện.

Ứng dụng AI chẩn đoán ung thư tuyến giáp: Lần đầu tiên xây dựng bộ dữ liệu lớn của người Việt

SKĐS – Ung thư tuyến giáp ngày càng gia tăng và trẻ hóa, đặt ra yêu cầu phát hiện sớm nguy cơ.

Bệnh viện Nội tiết TW có thêm khu y tế chuyên sâu

SKĐS – Tòa nhà C được đưa vào sử dụng, tạo thêm điều kiện để Bệnh viện Nội tiết Trung ương phát triển các lĩnh vực y tế chuyên sâu, đáp ứng nhu cầu của người dân.

Kết luận

AI đang mở ra cơ hội để mở rộng sàng lọc võng mạc cho người bệnh đái tháo đường bằng cách tự động hoá bước đọc ảnh và định hướng những trường hợp cần chú ý. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào việc lồng ghép công nghệ vào quy trình chuyên môn, nâng cao năng lực nhân lực và đảm bảo sự tiếp nối chăm sóc từ khám sàng lọc tới điều trị. Người bệnh đóng vai trò quan trọng bằng cách chủ động tham gia sàng lọc định kỳ và tuân thủ khuyến nghị của bác sĩ.

Nếu bạn quan tâm đến các trường hợp can thiệp mạch phức tạp liên quan đến xuất huyết dưới màng nhện, bài viết về ca can thiệp sử dụng stent chuyển hướng cho bệnh nhân 73 tuổi can thiệp stent chuyển hướng cho xuất huyết dưới màng nhện phân tích lựa chọn xử trí khi túi phình không phù hợp với coil và kết quả sau can thiệp.

Để hiểu rõ hơn về khả năng can thiệp mạch vành ở người rất cao tuổi, bạn có thể đọc bài về việc đặt stent cứu sống cụ bà 100 tuổi sau nhồi máu cơ tim cấp điều trị nhồi máu cơ tim bằng đặt stent ở bệnh nhân cao tuổi, trong đó nêu diễn tiến lâm sàng, chẩn đoán và kết quả can thiệp tại Quảng Ninh.

Nếu bạn quan tâm đến các vấn đề quản lý khám sức khỏe và tính minh bạch trong cấp giấy khám sức khỏe, bài viết về cuộc kiểm tra khẩn ở Đồng bằng sông Cửu Long vấn đề cấp giấy khám sức khỏe quá nhanh ở ĐBSCL trình bày yêu cầu kiểm tra của cơ quan quản lý và các biện pháp xử lý đối với phản ánh về phòng khám tư.