Tăng Thuế Thuốc Lá: Biện Pháp Hiệu Quả Giảm Tiêu Thụ Từ 4% Đến 5%

Các đợt tăng thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá

Bộ Y tế đã thống kê rằng, từ năm 2013 đến 2025, Việt Nam sẽ thực hiện ba đợt tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá. Đợt đầu tiên diễn ra vào năm 2016, khi thuế tăng từ 65% lên 70%. Tiếp theo, vào năm 2019, thuế tiếp tục được điều chỉnh lên 75%. Theo quy định mới từ Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, mức thuế sẽ được quy định cụ thể cho các sản phẩm thuốc lá.

Mức thuế suất hiện tại cho tất cả các sản phẩm thuốc lá, bao gồm thuốc lá điếu, xì gà, và thuốc lá sợi, là 75%. Luật mới cũng quy định thêm mức thuế tuyệt đối, áp dụng theo lộ trình từ năm 2027 đến 2031 cho bao thuốc lá 20 điếu với một số mức cụ thể như sau: Tình Yêu Cuộc Sống: Mẹ Hiến Thận Cho Bé Nhỏ Tuổi Nhất Cần… Cập Nhật Luật An Toàn Thực Phẩm: Xu Hướng Mới Và Tác Động… Nguy Cơ Bệnh Lý Từ Việc Dùng Nước Ô Nhiễm: Những Điều Cần…

Lưu ý: Chính phủ sẽ có hướng dẫn cụ thể để quy đổi mức thuế cho các sản phẩm có số lượng hoặc trọng lượng khác nhau.

Dù thuế đã tăng, tổ chức Y tế Thế giới và các chuyên gia cho rằng tỷ lệ thuế này vẫn còn thấp, chỉ khoảng 36% so với giá bán lẻ. Điều này khiến tiêu thụ thuốc lá giảm trong năm đầu sau khi tăng thuế, nhưng sau đó lại tăng trở lại.

Năm 2012, Quốc hội đã đưa ra luật quy định rằng chính sách thuế phải được áp dụng để kiểm soát tỷ lệ tiêu thụ thuốc lá. Đến năm 2025, dự luật sửa đổi quy định rằng thuốc lá sẽ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt với mức 75%, và giá tính thuế sẽ là giá xuất xưởng cộng với mức thuế tuyệt đối.

Một trong những lý do chính khiến giá thuốc lá tại Việt Nam vẫn thấp là mức thuế chưa đủ cao. Theo Luật thuế Tiêu thụ đặc biệt sửa đổi, mức thuế hiện tại vẫn là 75% và sẽ được áp dụng theo lộ trình từ 2027.

Tỷ lệ thuế theo giá bán lẻ ở Việt Nam chỉ bằng một nửa so với nhiều nước trong khu vực ASEAN, ví dụ như Thái Lan (78,6%), Singapore (67,1%) và Indonesia (62,3%).

Từ năm 2016 đến 2025, các mức tăng thuế vẫn còn thấp và khoảng cách giữa các đợt tăng thuế cũng khá dài, dẫn đến một tác động không đủ để giảm sức mua.

Đồng thời, thu nhập bình quân đầu người tại Việt Nam tăng nhanh, khiến giá thuốc lá càng trở nên rẻ hơn và dễ tiếp cận.

Tác động của việc tăng thuế đến tiêu thụ thuốc lá

Tổng quan về tác động của việc tăng thuế từ 2015 đến 2025 cho thấy giá thuốc lá đã trở nên rẻ hơn so với thu nhập trung bình, vì vậy tỷ lệ tiêu thụ không giảm đáng kể và khó đạt được mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá theo Chiến lược đến năm 2030 của Việt Nam.

Tăng thuế thuốc lá – Biện pháp giảm tiêu thụ hiệu quả

Các tổ chức Y tế thế giới và Ngân hàng Thế giới đều đồng thuận rằng tăng thuế thuốc lá đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Đánh thuế thuốc lá là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để giảm tiêu thụ, từ đó giúp giảm bệnh tật và tử vong sớm do thuốc lá.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tăng giá thuốc lá 10% có thể giảm mức tiêu thụ từ 4% đến 5%. Đặc biệt, thanh thiếu niên có xu hướng nhạy cảm hơn với giá cả, vì vậy khi giá tăng lên, tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nhóm này có thể giảm tới 10% hoặc hơn.

Về mặt kinh tế, theo các phân tích của Ngân hàng Thế giới, tăng 10% thuế thuốc lá trên toàn cầu có thể giúp các chính phủ thu thêm 7% thuế từ thuốc lá. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá cao trong lực lượng lao động gây ra thiệt hại về năng suất và làm ảnh hưởng đến nền kinh tế.

Do đó, cải cách thuế thuốc lá không chỉ là biện pháp giảm tiêu thụ mà còn góp phần phát triển kinh tế và xã hội.

Thẩm định dự án Luật sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá: Đề xuất cấm thuốc lá điện tử, nung nóng và siết quản lý bán

SKĐS – Hội đồng thẩm định Bộ Tư pháp thống nhất đánh giá cao sự cần thiết sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, đáp ứng yêu cầu bảo vệ sức khỏe nhân dân trong bối cảnh xuất hiện nhiều sản phẩm thuốc lá mới…