Tạm dừng triển khai miễn phí sách giáo khoa ở Huế: vì sao và những bước tiếp theo

Quyết tâm cấp phát sách giáo khoa miễn phí cho học sinh của TP Huế đã gặp thách thức thực tiễn khi kế hoạch mua sắm và cung ứng gặp trở ngại. Việc rà soát nhu cầu, kết quả đấu thầu và chỉ đạo từ cơ quan trung ương đã khiến thành phố thay đổi lộ trình nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách và quyền học tập của các em học sinh.

Ảnh hưởng từ khảo sát nhu cầu và con số đầu bài

Sở Giáo dục và Đào tạo TP Huế tiến hành khảo sát để lập kế hoạch đấu thầu mua sách giáo khoa, mục tiêu là xây dựng tài sản công dùng cho việc mượn trả hằng năm. Ban đầu, tổng số đơn vị sách được đăng ký mượn là 133.734 bộ, tương ứng dự toán khoảng 28,2 tỷ đồng.

Trước các ngày tựu trường (20/8 và 25/8), Sở cập nhật lại con số thực tế và thấy nhu cầu giảm mạnh: chỉ còn 52.824 bộ cần cung ứng. Mức giảm 80.910 bộ tương đương với khoảng 21% học sinh trên địa bàn đang chưa có sách và dẫn đến dự toán chi giảm còn khoảng 12,3 tỷ đồng — tức giảm khoảng 15,9 tỷ so với con số ban đầu.

Trục trặc trong đấu thầu và phương án tạm thời

Sau khi hồ sơ mời thầu được đăng tải, thời điểm đóng thầu là ngày 29/8 nhưng phiên mở thầu không thu hút nhà thầu tham gia. Không có nhà thầu đáp ứng năng lực để được chỉ định thầu, nên Sở phải tổ chức mời thầu lại vào ngày 30/8 trên cơ sở nhu cầu đã được điều chỉnh. Thời điểm mở thầu mới được ấn định là ngày 19/9.

Vì vậy, số sách còn thiếu sẽ chỉ được cung ứng muộn hơn so với khai giảng: dự kiến chậm khoảng 10 ngày đến 2 tuần so với ngày khai giảng nếu tiến độ mời thầu lần hai diễn ra như kế hoạch.

Chỉ đạo từ Bộ, Văn phòng Chính phủ và hệ quả với kế hoạch của TP Huế

Trong giai đoạn chờ đấu thầu, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quyết định về các nhiệm vụ trọng tâm cho năm học, trong đó có nhiệm vụ sửa đổi đồng bộ chương trình và sách giáo khoa để phù hợp yêu cầu mới. Tiếp đó, Văn phòng Chính phủ truyền đạt kết luận của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, giao Bộ rà soát, tinh giản, hoàn thiện chương trình và tổ chức biên soạn một bộ sách giáo khoa thống nhất cho cả nước, đồng thời chuẩn bị bộ sách và tài liệu tham khảo đảm bảo đủ, kịp thời cho năm học.

Những chỉ đạo này đặt ra yếu tố bất định về lộ trình chương trình và sách giáo khoa, khiến TP Huế cân nhắc lại thời điểm thực hiện chính sách cấp phát miễn phí rộng rãi: nếu mua sắm lớn trong lúc chương trình và bộ sách chưa ổn định, sẽ có nguy cơ lãng phí ngân sách nhà nước khi tài sản hình thành khó đảm bảo sử dụng lâu dài.

Quyết định của lãnh đạo thành phố: lùi thực hiện đại trà

Chiều 10/9, Thường vụ Thành ủy Huế họp và thống nhất tạm lùi việc thực hiện miễn phí sách giáo khoa đại trà. Lý do chính là cần tránh lãng phí nguồn lực khi chương trình và SGK đang trong quá trình chỉnh sửa; đồng thời đảm bảo ngân sách chỉ được dùng cho những khoản đầu tư có hiệu quả và khả năng tái sử dụng lâu dài.

Theo chỉ đạo này, TP Huế tạm dừng gói mua sắm trị giá 12,3 tỷ đồng đã được cân đối cho nhu cầu sau rà soát. Thay vào đó, thành phố chuyển sang các giải pháp hỗ trợ linh hoạt kết hợp vận động xã hội hóa và sử dụng các nguồn quỹ hợp pháp để ưu tiên cho đối tượng khó khăn.

Rà soát từng học sinh còn thiếu sách giáo khoa để kịp thời cung ứng

SKĐS – NXB Giáo dục Việt Nam vừa đề nghị các Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo nhà trường khẩn trương rà soát chính xác nhu cầu đến từng học sinh. Số liệu chi tiết từng tên sách, từng tập phải gửi về NXB trước 11h ngày 12/9 để kịp thời cung ứng trước ngày 15/9.

Đảm bảo quyền lợi nhóm yếu thế

TP Huế vẫn cam kết thực hiện chính sách miễn phí SGK cho những học sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đồng bào khu vực miền núi và các em có hoàn cảnh khó khăn. Việc hỗ trợ sẽ được thực hiện từ Quỹ Vì người nghèo và các nguồn vận động hợp pháp khác, theo quy định.

Sở Giáo dục và Đào tạo cũng được yêu cầu rà soát chi tiết nhu cầu theo từng học sinh, từng tên sách, từng tập để chuyển về Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam nhằm chuẩn bị nguồn cung phù hợp cho phụ huynh có nhu cầu mua trước ngày 15/9, theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng.

Những vấn đề quản trị cần lưu ý

Từ câu chuyện ở Huế có thể rút ra vài điểm quản lý quan trọng khi triển khai chính sách sách giáo khoa miễn phí:

• Cần dữ liệu nhu cầu chính xác và cập nhật sát thời điểm mua sắm để tránh mua thừa hoặc thiếu.
• Thời điểm đồng bộ chương trình và bộ sách rất quan trọng — nếu bộ sách thay đổi, tài sản mua sắm có thể trở nên không phù hợp.
• Giải pháp hỗ trợ đa kênh (ngân sách, quỹ xã hội, vận động từ NXB/đơn vị phân phối) giúp giảm rủi ro đứt gãy cung ứng cho nhóm yếu thế.

Diễn biến tiếp theo và kỳ vọng

TP Huế cho biết khi chương trình và bộ sách được xác định ổn định, thành phố sẽ xem xét lại việc bố trí ngân sách để thực hiện mua sắm phục vụ mượn trả theo nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả và sử dụng lâu dài. Mục tiêu vẫn là bảo đảm quyền học tập và giảm gánh nặng chi phí cho gia đình, song tiến độ phải phù hợp với bối cảnh thay đổi của chương trình giáo dục và nguồn cung sách.

Những câu hỏi phụ huynh thường quan tâm

Phụ huynh thường hỏi: liệu con mình có bị ảnh hưởng trực tiếp vào ngày khai giảng? Trong tình huống này, nhà trường và Sở vẫn tổ chức học bình thường; với những em thiếu sách, các giải pháp tạm thời và ưu tiên hỗ trợ sẽ được triển khai, đặc biệt cho các hộ khó khăn.

Kết luận

Việc tạm dừng triển khai miễn phí sách giáo khoa đại trà ở Huế là quyết định nhằm cân bằng giữa mục tiêu an sinh giáo dục và yêu cầu sử dụng ngân sách hiệu quả trong bối cảnh chương trình, sách giáo khoa đang được rà soát, sửa đổi. Thành phố vẫn giữ cam kết hỗ trợ các em cần giúp đỡ và sẽ xem xét tiếp tục thực hiện chính sách khi các điều kiện đảm bảo.

Để biết thêm thông tin liên quan, phụ huynh hãy theo dõi thông báo chính thức từ Sở Giáo dục và Đào tạo TP Huế, nhà trường nơi con em đang học hoặc Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam về tiến độ cung ứng sách.

Để tìm hiểu thêm về hướng hợp tác công nghệ giữa Việt Nam và các trung tâm nghiên cứu tại Paris‑Saclay sau các chuyến công tác cấp cao, bạn có thể đọc bài phân tích sâu về nỗ lực kết nối đào tạo và chuyển giao công nghệ Tô Lâm tại Paris‑Saclay: hợp tác công nghệ và đào tạo nhân lực trên chuyên mục Thời Sự.

Nếu bạn quan tâm tới các dấu hiệu mới trong hợp tác công nghệ giữa Việt Nam và Pháp sau các chuyến thăm các trung tâm nghiên cứu, bài viết phân tích ngoại giao và ký kết hợp tác sẽ cung cấp góc nhìn chi tiết hơn, mời bạn tham khảo Tô Lâm thăm Trung tâm công nghệ Thales và dấu hiệu mới trong hợp tác Việt–Pháp.

Và để đọc câu chuyện về hành động kịp thời của người dân địa phương trong bảo tồn động vật hoang dã, đặc biệt trường hợp cứu rùa Răng nặng khoảng 9 kg, bạn có thể xem bài tường thuật thực tế tại Hành động của hai học sinh cứu rùa Răng nặng 9 kg.