Khám Phá Những Giải Pháp Mới Tăng Cường Quỹ Bảo Hiểm Y Tế Tại Việt Nam

Ngày 28/8 vừa qua, Hội nghị Khoa học thường niên 2026 đã diễn ra, thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia trong lĩnh vực y tế. Tại đây, vấn đề chính được bàn luận là làm thế nào để huy động thêm nguồn lực tài chính nhằm hiện thực hóa mục tiêu khám chữa bệnh miễn phí cơ bản cho mọi người vào năm 2030, theo Nghị quyết 72-NQ/TW.

Tăng Cường Nguồn Lực Tài Chính Cho Bảo Hiểm Y Tế

Các chuyên gia nhận định rằng, Việt Nam đang ở trong giai đoạn quyết định với tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế gần như toàn dân. Tuy nhiên, nguồn lực tài chính công cho y tế đang dần bị thu hẹp do sự gia tăng dân số cao tuổi và sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm, hiện đang chiếm đến 81% số ca tử vong. Chi phí khám chữa bệnh từ quỹ bảo hiểm y tế đã tăng lên khoảng 123.000 tỷ đồng trong năm 2023, gấp 8 lần so với 14 năm trước.

Hiện tại, chi phí từ người dân ước tính chiếm 40% tổng chi tiêu y tế. Theo dự báo, quỹ bảo hiểm y tế sẽ chi trả khoảng 140.000 tỷ đồng cho chi phí khám chữa bệnh vào năm 2024, nhưng các hộ gia đình vẫn phải tự chi trả khoảng 21.500 tỷ đồng.

Nhìn chung, theo Báo cáo Đổi mới tài chính y tế từ Nhóm Nghiên cứu Công nghệ Y tế thuộc Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London (LSE), nếu không có các chiến lược hợp lý, khoảng trống tài khóa y tế có thể tăng từ 279 nghìn tỷ lên 510 nghìn tỷ đồng đến năm 2030. Điều này đòi hỏi phải có nhiều giải pháp và nguồn lực khác nhau.

Bà Trần Thị Trang, đại diện Bộ Y tế, cho biết quỹ bảo hiểm y tế hiện có hạn và mức đóng đã không thay đổi trong nhiều năm. Việc cải thiện và sử dụng quỹ một cách hiệu quả là vô cùng cần thiết.

Các Giải Pháp Tài Chính Sáng Tạo

Chia sẻ tại hội nghị, một trong những đề xuất đáng chú ý là áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với những sản phẩm gây hại đến sức khỏe như thuốc lá, rượu bia và đồ uống có đường. Những nguồn thu này sẽ được sử dụng để tái đầu tư cho các hoạt động y tế. Theo nghiên cứu của Viện Chiến lược và Chính sách y tế, khoảng 60-80% thu nhập bổ sung từ thuế có thể được phân bổ cho Quỹ BHYT, trong khi phần còn lại sẽ dành cho Quỹ Phòng bệnh và ngân sách chung theo kế hoạch từ 2026 đến 2030.

TS Nguyễn Huy Quang, nguyên Vụ trưởng vụ Pháp chế, nhấn mạnh rằng nên tăng cường nguồn thu từ các sản phẩm có hại cho sức khỏe để hỗ trợ cho hệ thống y tế. Ông Ong Thế Duệ, Trưởng khoa Tài chính y tế, cũng chia sẻ rằng việc sử dụng nguồn thu từ thuế là một giải pháp khả thi để nâng cao đầu tư cho lĩnh vực y tế.

Nghị quyết 72 cũng nhấn mạnh mục tiêu giảm tỷ lệ chi tiền túi của người dân xuống dưới 30% trong tổng chi y tế và gia tăng đầu tư công vào lĩnh vực y tế để hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn dân vào năm 2030.

Vấn đề quan trọng hiện nay là làm cách nào để tăng cường nguồn lực một cách bền vững và có hệ thống để đảm bảo tính hiệu quả và khả năng thực thi.

Đổi Mới Cơ Chế Tài Chính Bảo Hiểm Y Tế

Trong bối cảnh này, ThS Hoàng Trung Tuấn, Phó Vụ trưởng Vụ BHYT, đã trình bày về những bước đi cần thiết để đổi mới hệ thống tài chính bảo hiểm y tế. Điều này bao gồm việc có thể nâng cao mức đóng bảo hiểm từ năm 2027 và thử nghiệm đa dạng hóa các gói bảo hiểm y tế để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Các bài học từ APEC về bảo hiểm bổ sung cũng đã được đưa ra để tham khảo, cho thấy rằng khu vực tư nhân có thể đóng góp rất nhiều vào việc tăng cường nguồn tài chính cho y tế.

Đại biểu cũng đồng thuận rằng chuyển sang một hệ thống tài chính chủ động nhằm bảo vệ sức khỏe là xu hướng cần thiết, không chỉ đảm bảo an sinh xã hội mà còn bảo đảm tính bền vững cho quỹ bảo hiểm y tế.

Đổi mới tài chính y tế cần đi đôi với cải cách cả hệ thống y tế. Các mục tiêu trong Nghị quyết 72-NQ/TW cần phải được xem xét không chỉ từ góc độ chính sách mà còn từ khả năng tài chính thực thi.

Thách thức lớn nhất cho y tế Việt Nam trong những năm tới không chỉ nằm ở việc xác định mục tiêu mà còn ở việc cụ thể hóa nguồn lực tài chính cần thiết để thực hiện những cam kết đến năm 2030.

Việt Nam có thể tận dụng sự phối hợp giữa Nhà nước, khu vực tư nhân và các bên liên quan để mở rộng không gian tài khóa cho y tế và xây dựng nền tảng tài chính bền vững cho bảo hiểm y tế toàn dân. Đây sẽ là một cơ hội quan trọng khi Việt Nam chuẩn bị cho APEC vào năm 2027, mở ra khả năng hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính y tế.

Để tìm hiểu thêm về các chính sách liên quan đến bảo hiểm y tế, bạn có thể tham khảo bài viết về ca phẫu thuật thay khớp háng ấn tượng cho cụ bà 100 tuổi tại Quảng Ninh, hay mục tiêu khám sức khỏe cho học sinh tại Nghệ An và các cảnh báo về sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên Shopee.