Đầu Tư Nâng Cao Chất Lượng Y Tế Cơ Sở Tại Các Vùng Khó Khăn

Vào ngày 28 tháng 8, tại Quy Nhơn, Gia Lai, Bộ Y tế đã tổ chức một hội nghị quan trọng nhằm triển khai Chương trình “Đầu tư phát triển mạng lưới y tế cơ sở vùng khó khăn”. Chương trình này sử dụng nguồn vốn vay ODA và viện trợ không hoàn lại từ Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), được Bộ Y tế đề xuất và do Ban Quản lý các chương trình Trung ương (CPMU) chủ trì thực hiện.

Trong hội nghị, lãnh đạo Sở Y tế cùng giám đốc chương trình từ 15 địa phương tham gia, đại diện Vụ Kế hoạch – Tài chính của Bộ Y tế cũng như các chuyên gia của CPMU đã có mặt. Theo báo cáo, chương trình đã được triển khai từ năm 2019, ban đầu dự kiến kết thúc vào năm 2025, nhưng đã được gia hạn đến năm 2027. Tổng nguồn vốn cho chương trình là 122,46 triệu USD, bao gồm 88,6 triệu USD vốn ODA, 12 triệu USD viện trợ không hoàn lại và 21,86 triệu USD vốn đối ứng. Tương Lai Y Tế: 407 Tân Bác Sĩ và Hành Trình Chăm Sóc Sức…

Đầu Tư Hơn 500 Trạm Y Tế Mới

Mục tiêu của chương trình là nâng cao năng lực của hệ thống y tế cơ sở, nhằm đảm bảo mọi người dân có thể tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu một cách toàn diện và liên tục, đồng thời phối hợp giữa việc dự phòng và điều trị. Chương trình đặc biệt chú trọng tới các xã miền núi, vùng sâu, xa, biên giới và các khu vực khó khăn, nơi còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế.

Hiện tại, theo rà soát nhu cầu thực tế, danh mục đầu tư còn 544 trạm y tế xã tại 15 tỉnh thành, bao gồm 273 trạm xây mới và 271 trạm cải tạo, sửa chữa. Bên cạnh đó, 549 trạm y tế cũng đã được đầu tư để mua sắm trang thiết bị.

Tính đến ngày 30 tháng 6 năm 2026, đã có 515 công trình hoàn thành và đưa vào hoạt động, đạt 94,7%. Trong đó, 250/273 trạm xây mới đã hoàn thành, đạt 92%; và 265/271 trạm sửa chữa, nâng cấp đã hoàn thành, đạt 98%.

Về trang thiết bị, 456/549 trạm đã được bàn giao và lắp đặt, tương đương khoảng 83%. Số còn lại vẫn đang trong quá trình thực hiện. Dự kiến đến hết năm 2026, tổng số công trình hoàn thành sẽ đạt khoảng 538, tương ứng 98,9%, trong đó có 268 trạm xây mới và 270 trạm sửa chữa, nâng cấp; việc bàn giao thiết bị dự kiến sẽ đạt 547/549 trạm, tương đương 99,6%.

Khi thực hiện chương trình, không chỉ tập trung vào hạ tầng, mà còn chú trọng đến việc nâng cao năng lực của đội ngũ y tế cơ sở. Chương trình nhằm hiện đại hóa quản lý và từng bước mang các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý bệnh mạn tính và bệnh không lây nhiễm đến gần người dân hơn.

Tính đến ngày 30 tháng 6 năm 2026, chương trình đã hoàn thành 13/19 chỉ số trong khung theo dõi, đánh giá, đạt 68,4%, bao gồm 3 chỉ số tác động và 10 chỉ số đầu ra, với 2 chỉ số đã vượt mục tiêu đề ra.

Tổng mức đầu tư từ nguồn vốn vay ODA là 88,6 triệu USD, tương đương khoảng 2.050 tỷ đồng. Tính đến thời điểm đó, các địa phương đã giải ngân hơn 1.731 tỷ đồng, đạt 85% so với số vốn được giao và 84% tổng mức đầu tư. Dự kiến đến cuối năm 2026, tổng giải ngân sẽ đạt khoảng 1.948 tỷ đồng, tương đương 95% tổng vốn của chương trình.

Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Từ Các Trạm Y Tế

Một điểm đáng chú ý trong chương trình là mô hình trạm y tế xã được phát triển theo nguyên lý y học gia đình. Bên cạnh việc khám chữa bệnh, các trạm này còn đảm nhận vai trò theo dõi sức khỏe lâu dài, quản lý hồ sơ sức khỏe, phát hiện sớm và quản lý bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng.

Để đạt được mục tiêu này, chương trình đã dành nguồn lực cho việc đào tạo cán bộ y tế và hỗ trợ triển khai mô hình tại 6 tỉnh mục tiêu; đồng thời xây dựng các gói khám sàng lọc và tăng cường năng lực cho tuyến cơ sở.

Trong giai đoạn triển khai, chương trình đã tổ chức nhiều hoạt động đào tạo. Đã có 331 cán bộ được đào tạo về phòng chống dịch, 207 cán bộ về quản lý bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng và 151 học viên được tập huấn sàng lọc ung thư cổ tử cung. Riêng về y học gia đình, có 198 cán bộ y tế tham gia các khóa ngắn hạn. Tổng số người tham gia các hoạt động đào tạo này lên tới 887, trong đó nữ giới chiếm 63% và người dân tộc thiểu số khoảng 29%.

Chương trình cũng đã thử nghiệm khám sàng lọc bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường tại cộng đồng. Tại Tuyên Quang, đã hỗ trợ khám cho 1.560 người; tại Sóc Trăng, con số này là 2.881 người. Sau khi thử nghiệm, chương trình dự kiến sẽ mở rộng hoạt động tại các xã đủ điều kiện, mặc dù kế hoạch này có thể phải điều chỉnh do việc sáp nhập đơn vị hành chính từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Thêm vào đó, chương trình đã xây dựng bộ tài liệu truyền thông, bao gồm tờ rơi, infographic, tranh lật và các clip phát thanh bằng tiếng Việt cùng 4 ngôn ngữ dân tộc thiểu số, tập trung vào các vấn đề sức khỏe ưu tiên cho phụ nữ và các nhóm dân tộc thiểu số.

Những hoạt động này cho thấy sự đầu tư cho y tế cơ sở không chỉ đơn thuần là xây dựng trạm mới mà còn là phát triển nhân lực, trang thiết bị và năng lực chuyên môn nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của cộng đồng.

Giải Quyết Các Khó Khăn Trong Giai Đoạn 2026-2027

Hội nghị cũng đã chỉ ra những vấn đề chưa đạt tiến độ, như việc mua sắm trang thiết bị cho 12 trung tâm y tế tại 6 tỉnh mục tiêu, tổng giá trị khoảng 6 triệu USD. Các hoạt động đào tạo về y học gia đình cũng chưa đạt được mục tiêu ban đầu do hạn chế về kinh phí.

Sau khi chương trình được gia hạn đến ngày 31 tháng 12 năm 2027, các nội dung này sẽ được bổ sung vào kế hoạch và nguồn lực để tiếp tục triển khai. CPMU dự kiến sẽ hỗ trợ đào tạo khoảng 100 bác sĩ và ít nhất 800 nhân viên y tế làm việc tại các trạm y tế xã về nguyên lý y học gia đình, với các khóa đào tạo dự kiến bắt đầu từ quý IV năm 2026 và kéo dài đến quý IV năm 2027.

Các gói thầu mua sắm trang thiết bị y tế cho 12 trung tâm y tế khu vực, tổng giá trị khoảng 6 triệu USD, sẽ được triển khai theo phương án “cuốn chiếu”. Gói đầu tiên dự kiến sẽ hoàn thành vào tháng 12 năm 2026, và thiết bị sẽ được bàn giao và lắp đặt vào đầu năm 2027.

Tại hội nghị, các kết quả đạt được, cũng như những khó khăn trong triển khai được bàn thảo. Các chuyên gia từ CPMU đã tiếp nhận ý kiến và hướng dẫn các PMU địa phương nhằm thực hiện chương trình hiệu quả hơn trong giai đoạn tới.

Theo đại diện CPMU, những thay đổi trong tổ chức hành chính và mô hình y tế cơ sở đã đặt ra yêu cầu mới cho chương trình. Trong bối cảnh này, sự phối hợp giữa CPMU và các địa phương là vô cùng quan trọng để đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn vốn ADB, hoàn thành các mục tiêu còn lại và duy trì kết quả đầu tư.

Mục tiêu cuối cùng của chương trình không chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu về công trình hay trang thiết bị, mà còn là tạo thêm năng lực cho y tế cơ sở thực hiện tốt vai trò “gần dân, sát dân”, cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu liên tục, góp phần giảm áp lực cho tuyến trên và đảm bảo người dân, đặc biệt là tại các vùng khó khăn, được chăm sóc sức khỏe ngay tại nơi mình sinh sống. Để hiểu rõ hơn về nỗ lực trong lĩnh vực y tế, hãy xem bài viết về Phẫu Thuật Vi Phẫu Cứu Chân Gần Đứt Rời: Hành Trình Kỳ Diệu Tại Khánh Hòa và Đảng và Chính Phủ Tăng Cường Quản Lý Thực Phẩm Trực Tuyến.