Cải Cách Truyền Thông: Nâng Cao Nhận Thức Về Người Khuyết Tật
admin
14/08/2026 · 8 phút đọc
Đổi Mới Cách Tiếp Cận Truyền Thông Đối Với Người Khuyết Tật
Vào ngày 12 tháng 8, một hội nghị đặc biệt đã được tổ chức bởi Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội và Tổ chức Humanity & Inclusion (HI). Sự kiện này nằm trong khuôn khổ dự án MIC, được tài trợ bởi Phái đoàn Liên minh châu Âu, với mục tiêu chính là nâng cao nhận thức, giảm thiểu kỳ thị và khuyến khích sự tham gia của người khuyết tật trong xã hội.
Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Phạm Quang Khoát – Phó Chủ tịch Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội nhấn mạnh rằng truyền thông có sức mạnh lớn lao. Một bài viết hay một bức ảnh không chỉ đơn thuần là thông tin mà còn có khả năng tạo ra ảnh hưởng sâu rộng đến cách mà xã hội nhìn nhận về người khuyết tật. Đêm Mưa Sao Băng Perseids 2026: Cơ Hội Tuyệt Vời Để Quan Sát Khởi Tố Hình Sự Một Cán Bộ Vì Chiếm Đoạt Tiền Khách Hàng
Ông Phạm Quang Khoát – Phó chủ tịch Hội người khuyết tật TP. Hà Nội phát biểu tại hội nghị. Ảnh: HB
Ông Quang Khoát cũng chỉ ra rằng nhiều bài báo hiện nay vẫn sử dụng những thuật ngữ không phù hợp như “lương y tật nguyền” hay “cô gái tật nguyền”. Dù không có ý định gây tổn thương, nhưng cách sử dụng ngôn ngữ này thường vô tình nhấn mạnh vào khuyết điểm hoặc biến những câu chuyện bình thường thành kỳ tích.
“Nếu một người ngồi xe lăn tốt nghiệp đại học, có thực sự cần phải gọi đó là một kỳ tích không? Chúng ta cần đặt câu hỏi về góc nhìn khi kể câu chuyện này. Nếu tôi là nhân vật trong câu chuyện, tôi có muốn mình bị mô tả như vậy không?” ông Quang Khoát đặt vấn đề.
Đại diện từ Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội cho biết rằng truyền thông cần theo nguyên tắc không thương hại, không tô hồng, và không biến khuyết tật thành kỳ tích. Các bài báo nên thể hiện người khuyết tật như những con người bình thường, có những câu chuyện phi thường mà không cần cách thể hiện màu hồng.
Quang cảnh hội nghị về việc nâng cao nhận thức về người khuyết tật.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Hà, Quản lý Dự án MIC tại HI Việt Nam, đã trình bày chi tiết về chương trình, cho biết rằng dự án này sẽ giúp giảm kỳ thị và tăng cường sự tham gia của người khuyết tật, nhất là những nhóm không được đại diện nhiều trong giáo dục, việc làm, cũng như phòng ngừa bạo lực.
Trong khi đó, bà Dương Thị Vân, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ hòa nhập NKT (ICC), đã nhấn mạnh rằng những rào cản về môi trường và nhận thức xã hội cần phải được giải quyết. Cải thiện cơ sở hạ tầng là quan trọng, nhưng thay đổi nhận thức cộng đồng còn cần thiết hơn nữa.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện Việt Nam có khoảng 7% dân số, tức hơn 7 triệu người, là người khuyết tật. Điều này cho thấy rằng báo chí cần ngừng việc sử dụng hình ảnh của người khuyết tật như một nguồn cảm hứng cho những người không khuyết tật (inspiration porn) và cần phản ánh họ như những cá nhân bình đẳng, có đầy đủ quyền và nghĩa vụ.
Nguyên Tắc Truyền Thông Đạo Đức và Quy Chuẩn Tác Nghiệp
Hội nghị cũng đã tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế nhằm giúp phóng viên nhận diện rõ hơn về các rào cản. Các sinh viên báo chí và phóng viên đã được chia thành nhóm để cùng thực hiện các bài tập di chuyển bằng xe lăn, bịt mắt để cảm nhận không gian của người khiếm thị, và học ngôn ngữ ký hiệu với người khiếm thính.
Người làm báo và sinh viên báo chí tham gia các hoạt động trải nghiệm thực tế tại tọa đàm: học ngôn ngữ ký hiệu cùng người khiếm thính.
Tại buổi tọa đàm, bà Nguyễn Thị Thục Hạnh, nguyên Tổng biên tập Báo Phụ Nữ Việt Nam, nhấn mạnh rằng bài viết về người khuyết tật không nên khiến độc giả thương xót cũng như không nên biến nhân vật thành nguồn cảm hứng. Cần chuyển đổi từ các chủ đề khơi gợi lòng thương hại sang những vấn đề xã hội chính thống.
Các phóng viên và biên tập viên cần tuân thủ quy tắc khi tiếp cận các đối tượng. Khi phỏng vấn người khuyết tật, họ cần đảm bảo ở cùng tầm mắt và quan sát trước các yếu tố tiếp cận. Khi làm việc với người khiếm thị, họ nên tự giới thiệu, mô tả không gian, và sử dụng ngôn ngữ rõ ràng. Với người khiếm thính, phỏng viên nên giao tiếp trực tiếp với họ, không chỉ với người phiên dịch, và giữ hình ảnh để bảo lưu biểu cảm.
Thực hành báo chí cần dựa trên nguyên tắc “Không có gì về chúng tôi nếu không có chúng tôi”. Mỗi từ ngữ và mỗi khuôn hình đều góp phần xây dựng hoặc phá bỏ những rào cản, mở ra những cơ hội hòa nhập cho người khuyết tật.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan làm Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật.
Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
Tác giả
admin
Đội ngũ biên tập Chuyên Gia Sức Khỏe chuyên tổng hợp và kiểm chứng thông tin sức khỏe từ các nguồn uy tín trước khi đăng tải.
