Trách Nhiệm Trong Việc Cứu Nạn Giao Thông: Khi Nào Người Cứu Phải Bồi Thường?

Thắc mắc từ độc giả: Một nhân chứng tại hiện trường tai nạn giao thông đã thấy nạn nhân nằm giữa đường, trong khi các phương tiện vẫn tiếp tục lưu thông. Mặc dù không có kiến thức sơ cứu, người này đã quyết định kéo nạn nhân ra khỏi khu vực nguy hiểm. Sau đó, bác sĩ chẩn đoán nạn nhân gặp chấn thương cột sống nghiêm trọng, và gia đình nạn nhân yêu cầu bồi thường vì cho rằng việc di chuyển này làm tăng mức độ thương tích. Vậy liệu người cứu có phải bồi thường hay không?

Luật sư Phạm Văn Tuấn (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) đưa ra quan điểm của mình:

Không phải mọi hành động cứu nạn đều dẫn đến nghĩa vụ bồi thường

Theo quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, những hành vi gây thiệt hại cho người khác phải bồi thường. Tuy nhiên, luật cũng công nhận trường hợp cần thiết phải gây thiệt hại nhỏ hơn để ngăn ngừa thiệt hại lớn hơn.

Cũng theo Điều 595 BLDS 2015, nếu thiệt hại phát sinh do hành vi vượt mức yêu cầu cần thiết thì người gây ra thiệt hại chỉ phải bồi thường phần thiệt hại vượt quá.

Theo Điều 23 Bộ luật Hình sự 2015, những người hành động nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà gây ra thiệt hại nhỏ hơn không bị coi là tội phạm.

Trong trường hợp này, nạn nhân nằm giữa làn đường là một tình huống khẩn cấp. Việc không di chuyển nạn nhân có thể dẫn đến nguy cơ cao bị xe cộ tiếp tục va chạm, trong khi người cứu không có cách nào gọi y tế ngay lập tức. Do đó, hành động kéo nạn nhân ra khỏi vùng nguy hiểm có thể được coi là hành vi hợp lý để giảm thiểu rủi ro, không phải là lỗi pháp lý.

Thiếu kinh nghiệm sơ cứu có vi phạm không?

Không thể áp dụng tiêu chuẩn của nhân viên cứu thương chuyên nghiệp vào tình huống khẩn cấp mà người dân bình thường đang cảm thấy bối rối.

Các cơ quan có thẩm quyền cần xem xét các yếu tố như: nạn nhân đang ở đâu, nguy cơ có thật hay không, khả năng gọi cứu thương và các lựa chọn an toàn khác mà người cứu có thể thực hiện.

Nếu người cứu chỉ đơn giản là muốn đem nạn nhân ra khỏi làn đường lưu thông và hành động trong điều kiện khẩn cấp mà không có sự cẩu thả nhằm gây ra thương tích thêm, họ sẽ không phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ.

Các trường hợp người cứu có thể phải bồi thường

Nếu xác định hành động cứu nạn đã “vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết”, có một số yếu tố cần lưu ý:

Thứ nhất, nguy hiểm ban đầu phải rõ ràng và đang diễn ra. Chẳng hạn, nạn nhân nằm giữa đường với tốc độ xe cao rõ ràng là tình huống nguy hiểm.

Thứ hai, việc di chuyển nạn nhân nhằm mục đích giảm thiểu hoặc loại bỏ nguy hiểm hiện hữu. Nếu hành động đó được chứng minh là hợp lý để bảo vệ tính mạng, mục đích này có thể xem là chính đáng.

Thứ ba, cần xem xét liệu có cách nào khác ít gây thiệt hại hơn hay không. Nếu có khả năng cảnh báo và chờ cứu thương mà không làm nạn nhân gặp nguy hiểm thêm, thì hành động di chuyển có thể bị đánh giá tiêu cực.

Cuối cùng, mức thiệt hại do hành động cứu nạn phải được so sánh với thiệt hại cần ngăn chặn. Nếu di chuyển nạn nhân là cần thiết để tránh một cái chết tiềm ẩn, thiệt hại phát sinh có thể không được quy trách nhiệm cho người cứu.

Gia đình nạn nhân cần chứng minh điều gì?

Để yêu cầu bồi thường, gia đình nạn nhân không chỉ chứng minh rằng thương tích nặng hơn sau khi di chuyển.

Họ cần làm rõ những vấn đề như: người cứu đã làm gì, hành động có vi phạm pháp luật không, có lỗi hay không,thiệt hại thực tế là bao nhiêu, và quan hệ nhân quả giữa hành động di chuyển và thiệt hại phát sinh.

Chẳng hạn, nếu kết luận y tế xác nhận nạn nhân đã bị chấn thương nghiêm trọng từ trước, không thể đổ lỗi toàn bộ cho người cứu.

Ngược lại, nếu có chứng cứ cho thấy thương tích ban đầu không nghiêm trọng, nhưng việc di chuyển không hợp lý đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng hơn, thì có thể xem xét trách nhiệm bồi thường.

Người cứu không phải là người thay thế cho người gây ra tai nạn

Tình huống này có thể có hai hành vi và hai nguồn nguy hiểm khác nhau: người lái xe gây ra tai nạn ban đầu và người cứu nạn.

Nếu người cứu hành động hợp lý và đã gây ra thiệt hại thêm, trách nhiệm phải được xác định cho từng bên. Không thể chỉ vì nạn nhân có thương tích nghiêm trọng mà chuyển toàn bộ trách nhiệm sang người cứu.

Điều 590 BLDS 2015 quy định các khoản thiệt hại liên quan đến sức khỏe như chi phí chữa trị, thu nhập bị tổn thất và bồi thường tinh thần, nhưng chỉ phần thiệt hại có liên quan đến hành vi vi phạm mới được bồi thường.

Khuyến khích việc cứu giúp nhân dân

Pháp luật không nên khiến người dân lo ngại khi giúp đỡ người khác trong tình huống khẩn cấp.

Bộ luật Hình sự quy định việc không cứu giúp người nguy hiểm đến tính mạng có thể bị xử lý hình sự.

Lưu ý rằng từ ngày 1 tháng 9 năm 2026, Thông tư 126/2026/TT-BCA sẽ áp dụng, cho phép hỗ trợ tài chính cho cá nhân giúp đỡ nạn nhân, với mức hỗ trợ tối đa 5 triệu đồng cho cá nhân và 10 triệu đồng cho tổ chức.

Điều này chứng tỏ chính sách không chỉ bảo vệ nạn nhân mà còn khuyến khích cộng đồng tham gia cứu trợ.

Xem thêm bài viết:

Cách Thức Xử Lý Vụ Việc Xả Rác Từ Thuyền Du Lịch Trên Sông Hương Ở Huế

Hà Nội Thực Hiện Hơn 12.000 Thông Báo Phạt Trong Tháng 7-8 Năm Nay

Biện Pháp Quản Lý Thiết Bị Bay Không Người Lái Để Đảm Bảo An Ninh Hàng Không