Khám Phá Bí Quyết Duy Trì Trí Nhớ Sắc Bén Ở Tuổi 80

Có những người khi đã bước qua độ tuổi 80 hoặc 90 vẫn giữ được trí nhớ sắc bén, hoạt bát như ở tuổi 50. Những cá nhân này được gọi là “SuperAgers” – một thuật ngữ do nhà nghiên cứu Emily Rogalski phát triển từ năm 2008. Vậy điều gì giúp họ có khả năng ghi nhớ vượt trội như vậy?

Trong nhiều năm qua, người ta thường cho rằng, những “SuperAgers” này may mắn không mang các gen di truyền gây suy giảm trí nhớ như Alzheimer. Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây được công bố trên tạp chí Alzheimer’s Research & Therapy đã đưa ra cái nhìn mới về vấn đề này.

Để kiểm chứng giả thuyết về yếu tố di truyền, nhóm nghiên cứu từ Trung tâm Chăm sóc Nghiên cứu Lão hóa Khỏe mạnh và Alzheimer thuộc Đại học Chicago, kết hợp với Viện Nghiên cứu Di truyền Dịch tễ TGen, đã phân tích DNA của 231 người cao tuổi.

Các mẫu máu được thu thập từ 142 người thuộc nhóm SuperAgers có độ tuổi trung bình là 83,7 và 89 người khỏe mạnh cùng lứa tuổi với trí nhớ trung bình. Tất cả những người tham gia đều đạt điểm 0 trong bảng đánh giá mức độ sa sút trí tuệ lâm sàng, cho thấy không ai trong số họ có dấu hiệu tổn thương hay suy giảm trí nhớ bệnh lý.

Nhóm nghiên cứu đã chú trọng phân tích gen APOE, được biết đến như một yếu tố di truyền có ảnh hưởng lớn đến nguy cơ mắc Alzheimer, cũng như tính toán ba chỉ số nguy cơ đa gen từ hàng nghìn biến thể gen khác nhau.

Điều đáng ngạc nhiên là giữa nhóm SuperAgers và nhóm có trí nhớ trung bình không có sự khác biệt rõ rệt về mặt di truyền. Tỷ lệ sở hữu biến thể gen ε4, liên quan đến gia tăng nguy cơ bệnh Alzheimer, ở nhóm SuperAgers là khoảng 16%, so với 19% ở nhóm có trí nhớ trung bình.

Hơn nữa, tỷ lệ mang biến thể ε2, giúp bảo vệ não bộ, ở cả hai nhóm đều giống nhau, khoảng 13%. Ngay cả khi kiểm tra các chỉ số nguy cơ đa gen hay tìm kiếm các biến thể gen hiếm, nhóm nghiên cứu cũng không tìm thấy lợi thế di truyền nào ở nhóm SuperAgers để giải thích cho khả năng ghi nhớ của họ.

Chuyên gia Matt Huentelman từ Viện TGen chỉ rõ rằng, những yếu tố di truyền phổ biến không thể giải thích được khả năng ghi nhớ ngoại lệ của những người trên 80 tuổi. Việc không mang gen có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer chỉ giúp một người có thể sống lâu mà không bị sa sút trí tuệ, nhưng không đảm bảo rằng họ vẫn giữ được trí nhớ minh mẫn như ở tuổi 50.

Phát hiện này đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy khoa học, từ việc chỉ tập trung vào việc tránh các yếu tố gây bệnh, các nhà nghiên cứu giờ đây cần tìm hiểu những yếu tố hỗ trợ bảo vệ và duy trì sức khỏe cho bộ não.

Đáng lưu ý, một số cá nhân trong nhóm SuperAgers, dù mang nguy cơ di truyền cao, vẫn giữ được khả năng nhớ vượt trội, cho thấy rằng não bộ của họ có những cơ chế tự bảo vệ mạnh mẽ.

Chuyên gia Emily Rogalski nhận định rằng, suy giảm trí nhớ không phải là điều có thể tránh khỏi trong quá trình lão hóa. Mặc dù nghiên cứu chưa trực tiếp đánh giá thói quen hàng ngày, nhưng có nhiều bằng chứng cho thấy lối sống là một yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ trí não.

Các hoạt động như rèn luyện thể chất thường xuyên, duy trì sức khỏe tim mạch, ngủ đủ giấc, giao tiếp xã hội đều đặn và liên tục kích thích tư duy từ khi còn trẻ được xem là những yếu tố quan trọng trong việc xây dựng lá chắn bảo vệ cho não bộ.

Trong tương lai, các nhà khoa học dự kiến sẽ kết hợp việc kiểm tra trí nhớ với việc chụp MRI não bộ, phân tích các chỉ số sinh học trong máu, theo dõi giấc ngủ và đánh giá các yếu tố môi trường để làm rõ hơn về bí mật của những bộ não không tuổi.

Ví dụ, những nỗ lực bảo vệ động vật quý hiếm cũng có thể cho chúng ta những bài học về cách duy trì sự sống khỏe mạnh.

Ngoài ra, để hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe ở người cao tuổi, nghiên cứu về bảo vệ động vật nguy cấp cũng sẽ hữu ích trong việc tăng cường nhận thức về sức khỏe cộng đồng.

Bên cạnh đó, những nỗ lực tại Nghệ An nhằm thúc đẩy chuyển đổi số cũng thể hiện sự quan tâm đến các vấn đề sức khỏe và công nghệ.

Các thông tin về nhiều hài cốt nghi là liệt sĩ cũng là một phần trong việc tìm kiếm và bảo vệ các giá trị lịch sử và văn hóa cho thế hệ sau. Tất cả những yếu tố này góp phần vào việc duy trì một lối sống lành mạnh và trí nhớ minh mẫn ở người già.