Khám Phá Nguồn Gốc Bệnh Đậu Mùa Qua Xác Ướp 500 Năm Tại Chile
admin
13/08/2026 · 7 phút đọc
Sự sụp đổ của các nền văn minh cổ đại tại châu Mỹ đã từ lâu thu hút sự chú ý của các nhà sử học. Họ không chỉ nhìn nhận vấn đề từ khía cạnh cuộc chiến mà còn chỉ ra rằng nguyên nhân chính có thể nằm ở các dịch bệnh lây nhiễm. Gần đây, một nghiên cứu quan trọng công bố trên tạp chí Science đã hé lộ một bằng chứng di truyền đáng chú ý, mở ra cuộc thảo luận mới về dịch bệnh đã quét sạch gần 90% dân số bản địa.
Nhóm nghiên cứu đã thực hiện phân tích mẫu xương của hai xác ướp từ di chỉ khảo cổ Camarones 9 ở miền bắc Chile. Các mẫu xương này mang trong mình mã gen của virus đậu mùa cổ nhất từng được phát hiện tại khu vực này. Điều này tạo nên một khám phá lớn trong việc tìm hiểu nguồn gốc và ảnh hưởng của dịch bệnh đến các nền văn minh cổ điển. Khởi Tố Chủ Hụi Lâm Huệ Mi Lừa Đảo Chiếm Đoạt Tài Sản Nguy Cơ Mưa Lớn Tại Bắc Bộ: Cảnh Báo Và Biện Pháp An Toàn Biển Số Xe: Hệ Lụy Từ Hành Vi Che Khuất và Xử Phạt

Bức ảnh chụp thung lũng Camarones, nơi tìm thấy hai xác ướp. Ảnh: Yastay/Wikimedia Commons
Hai thi hài này gồm một người phụ nữ khoảng 30-35 tuổi và một thanh niên khoảng 18-20 tuổi. Họ có thể là những thành viên thuộc nền văn minh Inca trong thời kỳ đầu thuộc địa của người Tây Ban Nha. Khi xác định DNA, các nhà nghiên cứu không ngờ rằng họ sẽ tìm thấy mã gen của virus đậu mùa thay vì ADN con người.
Qua việc so sánh di truyền, nhóm nghiên cứu nhận thấy rằng cả hai xác ướp đều có chung nguồn gốc virus, cho thấy khả năng cao là họ đã chết cùng một thời điểm, trong bối cảnh một dịch bệnh lớn. Việc ước tính thời gian dựa trên carbon phóng xạ cho thấy thời điểm tử vong rất gần với thời gian tây Ban Nha lật đổ đế chế Inca, từ năm 1492 đến 1631.

Tranh vẽ mô tả nạn nhân của dịch đậu mùa tại thời kỳ của người Aztec. Nguồn: Wikimedia Commons
Khám phá này cũng đã mở ra một cái nhìn mới về những tổn thương trên các xác ướp cổ xưa. Nhiều vết thương vốn được cho là do nhiễm độc giờ đây được xác định là dấu hiệu của bệnh đậu mùa, một căn bệnh nổi tiếng với triệu chứng mụn mủ và đau đớn.
Khi các nhà thám hiểm châu Âu đến châu Mỹ, dân cư bản địa không có miễn dịch tự nhiên chống lại bệnh này, dẫn đến việc dịch bệnh lây lan nhanh chóng, cộng hưởng với đó là đói nghèo và xung đột. Hậu quả là khoảng 90% dân số bản địa đã bị thiệt mạng, gây ra sự diệt vong của các nền văn minh hùng mạnh như Maya, Aztec và Inca.
Hơn thế nữa, dịch đậu mùa không chỉ ảnh hưởng thể xác mà còn khiến tinh thần của người dân bản địa suy sụp. Nhiều cộng đồng đã cảm thấy lạc lõng khi các vị thần của họ dường như bất lực trước cơn bão dịch bệnh này.

Tranh mô tả cuộc chiến tranh của Tây Ban Nha lật đổ Đế chế Inca. Ảnh: Wikimedia Commons
Từ góc độ sinh học, các dữ liệu gen chỉ ra một hiện tượng thú vị: virus đậu mùa đã có một giai đoạn tiến hóa chậm lại đáng kể kể từ khi châu Âu bắt đầu định cư tại châu Mỹ. Nhờ vào việc không có miễn dịch của dân cư bản địa, virus có thể lây lan mà không cần thay đổi hay thích nghi.
Sự phát triển của virus chỉ tăng tốc trở lại vào thế kỷ 19, khi bác sĩ Edward Jenner phát minh ra vaccine đậu mùa và các chiến dịch tiêm chủng bắt đầu được triển khai. Rào cản miễn dịch từ vaccine đã buộc virus phải thay đổi để tồn tại.
Khám phá từ xác ướp tại Chile chỉ là một phần nhỏ, nhưng nó đánh dấu một bước tiến lớn trong việc sử dụng DNA cổ đại để hiểu rõ hơn về các sự kiện lịch sử. Bằng chứng sinh học đã nằm im trong lòng đất suốt 500 năm, giờ đây đã vén màn bí mật về nỗi đau thương của cư dân bản địa châu Mỹ khi những cuộc xâm lược đầu tiên diễn ra.
Những phát hiện này không chỉ mở ra cánh cửa mới cho nghiên cứu lịch sử mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn và nghiên cứu các mẫu DNA cổ đại để chúng ta có thể hiểu rõ hơn về quá khứ của nhân loại.
Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
Tác giả
admin
Đội ngũ biên tập Chuyên Gia Sức Khỏe chuyên tổng hợp và kiểm chứng thông tin sức khỏe từ các nguồn uy tín trước khi đăng tải.