Cách Tập Luyện Để Giảm Chóng Mặt và Cải Thiện Cân Bằng

1. Hiểu Về Chóng Mặt

Chóng mặt là cảm giác khi cơ thể không còn giữ thăng bằng, khiến người bệnh có cảm giác như mọi thứ xung quanh đang xoay vòng. Đặc biệt, triệu chứng này không chỉ đơn thuần là một cảm giác khó chịu mà có thể kéo theo những biểu hiện khác như buồn nôn, khó khăn trong việc tập trung, và thậm chí tăng nguy cơ ngã.

Từ góc nhìn của Y học cổ truyền, chóng mặt thuộc nhóm chứng “huyễn vựng”. Cụ thể, “huyễn” ám chỉ việc nhìn mọi vật quay cuồng, trong khi “vựng” là cảm giác mất thăng bằng. Điều này cho thấy chóng mặt thường là biểu hiện của sự không cân bằng trong hệ thống tạng phủ và khí huyết, chứ không phải là một bệnh lý độc lập. Các Phương Pháp Tự Nhiên Giúp Đào Thải Sỏi Thận Hiệu Quả

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chóng mặt, trong đó phổ biến nhất là:

• Chóng mặt ngoại biên: Đây là dạng thường gặp, chiếm khoảng 80% trường hợp, do vấn đề ở tai trong hoặc dây thần kinh tiền đình, với các nguyên nhân như chóng mặt tư thế kịch phát lành tính, viêm dây thần kinh tiền đình, hay bệnh Ménière.
• Chóng mặt trung ương: Ít gặp hơn và liên quan đến các vấn đề ở não hoặc thân não, ví dụ như đột quỵ, đau nửa đầu hoặc u não.

2. Các Bài Tập Giúp Giảm Chóng Mặt và Cải Thiện Cân Bằng

Tùy thuộc vào nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định các bài tập phục hồi phù hợp. Sau đây là một số bài tập nổi bật:

2.1. Thủ thuật Epley

Bài tập Epley được sử dụng rộng rãi để điều trị chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV) với mục tiêu đưa các tinh thể canxi trở về vị trí đúng trong tai trong. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng nghiệm pháp này có tỷ lệ cải thiện triệu chứng cao, đặc biệt khi kết hợp với điều trị nội khoa.

Các bước thực hiện:

• Ngồi trên giường, duỗi chân và quay đầu 45 độ về phía tai bị ảnh hưởng.
• Nhanh chóng nằm ngửa, đầu hơi ngửa ra sau, giữ tư thế trong 30–60 giây.
• Xoay đầu sang bên đối diện và giữ 30–60 giây tiếp theo.
• Xoay thân mình sang bên tương ứng và giữ thêm 30–60 giây.
• Từ từ ngồi dậy và nghỉ khoảng 15 phút.

Nếu không xác định được tai bị ảnh hưởng, người bệnh nên được chuyên gia hướng dẫn trước khi tự tập tại nhà.

2.2. Thủ thuật Semont

Semont là nghiệm pháp tương tự Epley nhưng thực hiện nhanh hơn nhằm nhanh chóng đưa các tinh thể canxi về đúng vị trí. Nghiên cứu cho thấy, sau vài lần thực hiện, tỷ lệ cải thiện triệu chứng có thể lên đến khoảng 90% với hiệu quả có thể thấp hơn Epley.

2.3. Thủ thuật Foster (Nửa nhào lộn)

Bài tập này thích hợp cho những ai cảm thấy chóng mặt khi thực hiện nghiệm pháp Epley, gồm các bước:

• Quỳ trên sàn và ngửa đầu ra sau.
• Cúi đầu xuống sát sàn.
• Xoay đầu 45 độ về phía tai bị ảnh hưởng.
• Nâng thân lên sao cho đầu ngang lưng.
• Trở lại tư thế quỳ.

Mặc dù hiệu quả có thể chậm hơn Epley, nhiều người cảm thấy thoải mái hơn với bài tập này.

2.4. Bài tập Brandt-Daroff

Bài tập này được áp dụng từ lâu cho người mắc BPPV, bao gồm:

• Ngồi trên mép giường và quay đầu 45 độ.
• Nhanh chóng nằm nghiêng sang một bên và giữ đến khi hết chóng mặt.
• Trở về tư thế ngồi và đổi bên.

So với Epley và Semont, Brandt-Daroff thường cần nhiều thời gian hơn để đạt hiệu quả nhưng lại dễ thực hiện tại nhà.

2.5. Bài tập Cawthorne

Bài tập này khác với các nghiệm pháp khác ở chỗ nó tập trung vào việc huấn luyện hệ thống tiền đình, cải thiện khả năng phối hợp giữa mắt, đầu và cơ thể. Bài tập bao gồm hai nhóm chính:

Bài tập mắt: Nhìn lên và xuống; nhìn sang trái và phải; tăng tốc độ dần dần khi đã quen.

Bài tập đầu: Xoay đầu sang hai bên; gật đầu lên xuống; thực hiện với mắt mở hoặc nhắm nếu cảm thấy an toàn.

Những bài tập này thường được áp dụng cho cả chóng mặt ngoại biên và một số trường hợp chóng mặt trung ương.

2.6. Bài tập ổn định ánh nhìn

Khả năng giữ hình ảnh ổn định khi di chuyển đầu thường bị suy giảm trong hồi phục tiền đình. Bài tập này giúp não bộ thích nghi với những thay đổi bằng cách:

• Giữ ngón tay cái cách mặt khoảng 30–40 cm, nhìn vào ngón tay trong vài giây.
• Chuyển nhanh ánh nhìn sang một vật ở xa khoảng 3 m.
• Luân phiên nhìn gần và nhìn xa trong 3–5 phút.

Việc luyện tập đều đặn có thể giúp giảm cảm giác mất thăng bằng.

2.7. Bài tập Romberg

Bài tập này đơn giản nhưng rất hiệu quả trong việc cải thiện khả năng giữ thăng bằng.

Cách thực hiện:

• Đứng gần tường hoặc cạnh một chiếc ghế để ngăn ngừa té ngã, khép hai chân lại và thả lỏng tay.
• Giữ tư thế trong khoảng 30 giây.

Sau khi đã thực hiện tốt, có thể thử nhắm mắt.

3. Lưu ý Khi Thực Hiện Các Bài Tập

Khi thực hiện các bài tập, người tập cần chú ý:

• Chỉ nên tập sau khi được bác sĩ xác định nguyên nhân gây chóng mặt; không nên tập tất cả các bài trong cùng một ngày.
• Nếu cảm thấy chóng mặt tăng lên khi tập, hãy dừng lại và nghỉ cho đến khi triệu chứng giảm.
• Luôn thực hiện ở nơi an toàn, có người hỗ trợ nếu dễ bị té ngã.
• Nếu triệu chứng không cải thiện sau vài ngày, cần tái khám để được đánh giá lại.

Việc lựa chọn bài tập phù hợp cho từng trường hợp là rất quan trọng. Người mắc BPPV thường phản ứng tốt với các bài tập Epley, Semont hoặc Foster. Trong khi đó, những người mắc rối loạn tiền đình kéo dài cần một chương trình phục hồi chức năng có sự hỗ trợ chuyên môn.

Trong trường hợp chóng mặt đi kèm với các dấu hiệu nghiêm trọng như đau đầu dữ dội, yếu hoặc tê một bên cơ thể, hoặc nói khó, cần tham khảo ý kiến bác sĩ ngay lập tức.

5 vị thuốc phòng và trị rối loạn tiền đình

SKĐS – Mặc dù rối loạn tiền đình không phải là một bệnh lý quá nguy hiểm, nhưng lại là một trong những nguyên nhân gây khó chịu cho người bệnh, kèm theo đó là sự lo âu, mất ngủ, giảm sút chất lượng cuộc sống.

Mời bạn xem thêm video: