BHYT mở rộng chi trả khám định kỳ và sàng lọc: lộ trình triển khai và quyền lợi người dân

Quyết định mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ Bảo hiểm Y tế (BHYT) sang dịch vụ khám sức khoẻ định kỳ và sàng lọc, chẩn đoán sớm nhiều bệnh mạn tính và ung thư đang được Bộ Y tế lấy ý kiến. Những điều chỉnh này không chỉ thay đổi quyền lợi của người tham gia BHYT mà còn định hình cách bộ, ngành và địa phương hoạch định ngân sách y tế trong những năm tới.

Những nhóm bệnh nằm trong đề xuất mở rộng

Theo nội dung đề xuất, quỹ BHYT sẽ bao phủ chi phí khám sàng lọc và chẩn đoán sớm cho một nhóm gồm bảy loại ung thư: ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày và ung thư gan; đồng thời mở rộng phạm vi với các xét nghiệm liên quan viêm gan B, C. Đây là những bệnh có khả năng can thiệp sớm để cải thiện kết quả điều trị, do đó việc tăng tiếp cận dịch vụ sàng lọc được xem là bước chuyển quan trọng trong chính sách phòng bệnh.

Lộ trình triển khai theo mốc thời gian

Đề xuất quy định rõ lộ trình áp dụng, bắt đầu có hiệu lực từ giữa năm 2027 và tiếp tục triển khai nhiều giai đoạn tiếp theo. Một số mốc đáng chú ý trong dự thảo gồm:

• Từ ngày 01/07/2027: bắt đầu thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ cho một số nhóm đối tượng tham gia BHYT theo các điều khoản luật định; cùng thời điểm này, chi phí sàng lọc viêm gan B, C được lồng ghép vào chương trình khám định kỳ.
• Từ ngày 01/07/2028: khởi động giai đoạn thí điểm đối với một số chương trình sàng lọc; sau đó, dự kiến mở rộng một số dịch vụ khác vào đầu năm 2030.
• Từ ngày 01/01/2030: dự thảo nêu thời điểm thực hiện thanh toán cho một số dịch vụ sàng lọc, trong đó cụ thể có ung thư cổ tử cung; cùng mốc thời gian này cũng được nêu cho việc thanh toán với một nhóm bệnh mạn tính và một số loại ung thư khác theo lộ trình do Bộ Y tế quy định.

Những mốc trên cho thấy việc mở rộng không được thực hiện đồng loạt mà theo từng bước, có thử nghiệm và điều chỉnh theo khả năng cân đối của Quỹ BHYT và nguồn lực y tế.

Quỹ BHYT chi trả những khoản mục nào?

Dự thảo ghi rõ Quỹ BHYT sẽ đảm nhận nhiều loại chi phí liên quan đến hoạt động sàng lọc và điều trị trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm. Cụ thể bao gồm: chi phí khám, dịch vụ kỹ thuật cận lâm sàng, thuốc, thiết bị y tế, máu, vật tư và các chi phí phát sinh khác nếu có — tất cả đều được thanh toán theo mức hưởng và tỷ lệ hưởng của từng nhóm người tham gia BHYT hiện hành.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế được đề xuất giao thực hiện việc ban hành hướng dẫn chuyên môn về quy trình khám sàng lọc, chẩn đoán sớm, khám sức khỏe định kỳ, điều trị dinh dưỡng, quản lý bệnh mạn tính và các dịch vụ phòng bệnh kèm theo. Danh mục, mức, điều kiện thanh toán cho từng dịch vụ sẽ được quy định cụ thể để phù hợp với khả năng cân đối của Quỹ và thực tiễn triển khai.

Trường hợp Quỹ BHYT chưa đủ cân đối: vai trò của ngân sách nhà nước

Dự thảo cũng tính tới kịch bản Quỹ BHYT chưa thể chi trả toàn bộ theo lộ trình. Trong tình huống đó, ngân sách nhà nước sẽ được huy động đáp ứng phần thiếu thông qua cơ chế báo cáo, đề xuất bổ sung nguồn vào Quỹ BHYT do Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Y tế thực hiện và trình Chính phủ quyết định.

Ngoài ra, nguồn ngân sách cho các chương trình khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí theo quy định sẽ được gửi vào Quỹ BHYT để chi cho những đối tượng thuộc phạm vi chi trả của ngân sách nhà nước, nhưng được hoạch toán tách bạch so với nguồn quỹ BHYT thường xuyên.

Dịch vụ y tế khác được lồng ghép trong phạm vi chi trả

Không chỉ dừng ở sàng lọc ung thư và viêm gan, đề xuất nêu rõ các dịch vụ chăm sóc chuyên biệt cũng được cân nhắc thanh toán theo lộ trình. Ví dụ, từ giữa năm 2027, dự thảo đưa vào phạm vi chi trả chi phí điều trị dinh dưỡng cho một số nhóm dễ tổn thương như trẻ em bị động kinh kháng trị, trẻ suy dinh dưỡng cấp tính dưới 6 tuổi, và trẻ sơ sinh sinh non, nhẹ cân — các can thiệp này được yêu cầu thực hiện theo hướng dẫn chuyên môn hiện hành.

Tiếp theo, từ ngày 01/01/2028, có kế hoạch mở rộng thanh toán cho chi phí quản lý bệnh mạn tính và một số dịch vụ phòng bệnh khác, nhằm hỗ trợ hệ thống y tế trong việc duy trì bệnh nhân ổn định và giảm nhập viện do biến chứng.

Ý nghĩa và hệ quả triển khai

Việc mở rộng chi trả có thể giúp tăng tần suất người dân tiếp cận các dịch vụ sàng lọc và chẩn đoán sớm, từ đó nâng cao khả năng phát hiện bệnh ở giai đoạn khả quan hơn. Tuy nhiên, tính khả thi phụ thuộc vào khả năng huy động và cân đối nguồn lực tài chính, cũng như chuẩn bị hệ thống y tế để thực hiện các quy trình chuyên môn theo tiêu chuẩn.

Đối với cơ quan quản lý, dự thảo đòi hỏi phải có bộ quy trình, danh mục chi tiết và cơ chế thanh toán rõ ràng. Đối với người dân, điều quan trọng là nắm được nhóm dịch vụ nào được chi trả, tỷ lệ hưởng ra sao và mốc thời gian áp dụng để chủ động khi đi khám.

Các điểm cần lưu ý khi đọc lộ trình

• Việc mở rộng được triển khai theo từng bước, không áp dụng đồng loạt cho mọi dịch vụ ngay lập tức.
• Danh mục và tỷ lệ thanh toán sẽ do Bộ Y tế ban hành chi tiết để đảm bảo phù hợp năng lực Quỹ BHYT.
• Ngân sách nhà nước được xem xét để bù phần thiếu nếu Quỹ BHYT chưa cân đối đủ.
• Một số nhóm dịch vụ chăm sóc đặc thù cho trẻ em và bệnh mạn tính đã được nêu trong đề xuất, với thời điểm triển khai cụ thể.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

BHYT sẽ trả cho những ai dịch vụ khám định kỳ?

Dự thảo nêu sẽ thanh toán cho một số đối tượng tham gia BHYT theo các điều khoản được quy định tại Nghị định 165/2026/NĐ-CP; danh sách đối tượng cụ thể và điều kiện hưởng sẽ được quy định chi tiết trong văn bản hướng dẫn.

Khi nào viêm gan B, C được thanh toán trong khám định kỳ?

Theo lộ trình đề xuất, việc lồng ghép chi phí sàng lọc viêm gan B và C vào chương trình khám sức khỏe định kỳ bắt đầu từ ngày 01/07/2027.

Ngân sách nhà nước sẽ can thiệp ra sao nếu Quỹ BHYT thiếu?

Trường hợp Quỹ BHYT chưa đủ khả năng cân đối để chi trả theo lộ trình, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Y tế sẽ báo cáo Chính phủ để cấp bổ sung từ ngân sách nhà nước vào Quỹ BHYT nhằm bổ sung phần kinh phí còn thiếu.

Danh mục chi trả có thay đổi theo thời gian không?

Có. Dự thảo nêu rõ Bộ Y tế sẽ ban hành danh mục, tỷ lệ và điều kiện thanh toán cho từng dịch vụ, nghĩa là danh mục và các điều kiện có thể được điều chỉnh theo lộ trình để phù hợp năng lực quỹ và thực tiễn triển khai.

Kết luận: người dân cần quan tâm những gì?

Đề xuất mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ BHYT là bước tiến trong chính sách phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đặc biệt trong việc tăng khả năng tiếp cận sàng lọc các bệnh có thể điều trị hiệu quả khi phát hiện sớm. Người tham gia BHYT nên theo dõi các văn bản hướng dẫn sắp ban hành để hiểu rõ quyền lợi, mốc thời gian áp dụng và quy trình thực hiện tại cơ sở y tế. Với lộ trình từng bước và cam kết phối hợp giữa BHYT và ngân sách nhà nước, mục tiêu là giảm gánh nặng bệnh tật thông qua phát hiện và quản lý sớm — nhưng thành công cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc hiện thực hoá các quy định và tổ chức triển khai tại địa phương.

Ảnh minh hoạ: một số dịch vụ sàng lọc và khám định kỳ dự kiến được xem xét chi trả theo đề xuất

Để hiểu sâu hơn về các can thiệp kỹ thuật và cách một bệnh viện lớn tổ chức giảm nhiễm khuẩn hiệu quả, bạn có thể đọc phân tích chuyên sâu về chiến lược giảm nhiễm khuẩn tại Bệnh viện Bạch Mai, bài viết trình bày chương trình can thiệp đa chiều và kết quả được ghi nhận ở một trung tâm chuyên khoa.

Nếu bạn quan tâm tới việc xây dựng thói quen uống buổi sáng hỗ trợ sức khỏe và làn da, bài hướng dẫn chọn lựa đồ uống phù hợp Đồ uống buổi sáng tốt cho làn da sẽ cung cấp lựa chọn và lưu ý an toàn khi thêm các thức uống chức năng vào chế độ hàng ngày.

Với góc nhìn về sức khoẻ tâm thần liên quan thói quen sử dụng nội dung số, hãy tham khảo bài phân tích tình huống và dấu hiệu cần can thiệp trong bài Tác hại tâm thần do nghiện video ngắn, nhất là khi thói quen giải trí bắt đầu ảnh hưởng tới sức khoẻ tâm thần.