Hoàn chỉnh Luật An toàn thực phẩm: hướng tới quản lý theo rủi ro và minh bạch hậu kiểm

Một phiên họp chuyên sâu tại Bộ Y tế ngày 3/9 do Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên chủ trì đã đặt trọng tâm vào việc chỉnh lý hồ sơ dự án sửa đổi Luật An toàn thực phẩm. Mục tiêu được nêu rõ: bảo vệ sức khỏe người dân là ưu tiên cao nhất, đồng thời đơn giản hóa thủ tục, nâng cao tính khả thi của quy định và tránh chồng chéo với những văn bản khác trong hệ thống pháp luật.

Cuộc họp này tiếp nối quá trình thẩm định pháp lý, trong đó có báo cáo của Bộ Tư pháp (số 458/BCTĐ-BTP ngày 23/08/2026) và Nghị quyết của Chính phủ (số 257/NQ-CP ngày 28/08/2026). Tổ soạn thảo đã tiếp thu nhiều ý kiến, ghi nhận 19 nội dung thẩm định bổ sung và báo cáo mức độ tiếp thu, giải trình đối với từng ý kiến.

Tóm tắt các thay đổi đã được thảo luận

Theo báo cáo nội bộ, Cục An toàn thực phẩm đã tiếp thu 17 ý kiến thẩm định và tiếp thu, giải trình 2 ý kiến khác. Nội dung sửa đổi bao gồm các thay đổi ở phạm vi điều chỉnh, cách dùng ngôn ngữ pháp lý tại một số khoản, Điều; tên chương và mục; cùng nhiều điều khoản kỹ thuật khác nhằm làm rõ quyền, nghĩa vụ và biện pháp quản lý.

Những chỉnh sửa đáng chú ý tập trung vào việc loại bỏ hoặc sửa lại một số cụm từ có thể gây hiểu lầm (chẳng hạn thay đổi cách diễn đạt liên quan tới quy chuẩn kỹ thuật hay yêu cầu về chất lượng nước), đồng thời đổi tên và bổ sung nội dung của nhiều điều nhằm phù hợp hơn với quan điểm bảo đảm an toàn thực phẩm. Việc này phản ánh nỗ lực để văn bản luật vừa chặt chẽ vừa dễ áp dụng thực tế.

Chuyển hướng quản lý: dựa trên mức độ rủi ro và tăng cường hậu kiểm

Một trong những điểm được nhấn mạnh trong Nghị quyết của Chính phủ là hoàn thiện cơ chế quản lý dựa trên mức độ rủi ro. Điều này bao hàm việc ưu tiên nguồn lực cho các sản phẩm, cơ sở và quy trình có nguy cơ cao, đồng thời sử dụng hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc làm công cụ chính để phát hiện, cảnh báo và xử lý vi phạm sau khi sản phẩm đã lưu thông.

Với cách tiếp cận này, trách nhiệm quản lý nhà nước được tập trung vào hai trục chính: thiết lập tiêu chuẩn và quy định phù hợp; triển khai hệ thống hậu kiểm hiệu quả, minh bạch để bảo đảm phát hiện sớm những nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.

Mô hình cơ quan quản lý: đề xuất thống nhất từ Trung ương đến địa phương

Chính phủ yêu cầu làm rõ mô hình quản lý an toàn thực phẩm, trong đó có đề xuất giao một cơ quan duy nhất chịu trách nhiệm thống nhất từ Trung ương tới địa phương. Vấn đề này liên quan trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả của công tác giám sát, xử lý khủng hoảng thực phẩm và trách nhiệm hành chính giữa các cấp.

Việc cân nhắc mô hình một đầu mối quản lý đòi hỏi thảo luận kỹ, vì nó ảnh hưởng tới phân bổ nhân lực, năng lực kiểm nghiệm, cơ chế phối hợp liên ngành và quyền hạn xử lý tại địa phương. Tổ soạn thảo đã rà soát các phương án để tìm điểm cân bằng giữa thống nhất chính sách và tính linh hoạt trong triển khai.

Quy định cho thương mại điện tử và quản lý thực phẩm trên môi trường số

Báo cáo thẩm định và Nghị quyết của Chính phủ cũng lưu ý bổ sung quy định phù hợp để quản lý kinh doanh thực phẩm trên nền tảng kỹ thuật số và thương mại điện tử. Thực tế giao dịch trực tuyến đặt ra thách thức truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và thực thi biện pháp thu hồi sản phẩm không an toàn.

Do đó, dự thảo được yêu cầu phải đưa ra cơ chế rõ ràng để cảnh báo, thu hồi và xử lý thực phẩm sai phạm trên môi trường số, đồng thời đơn giản hóa thủ tục công bố, đăng ký, kiểm nghiệm theo hướng minh bạch và khả thi cho cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Những điểm chỉnh sửa pháp lý mang tính kỹ thuật

Trong danh sách thay đổi có nhiều điều khoản được sửa đổi nhằm làm rõ phạm vi, trách nhiệm và tiêu chí. Một số ví dụ được nêu gồm: sửa tên chương, loại bỏ một vài cụm từ như “nội dung quy chuẩn kỹ thuật” ở khoản 2 Điều 3, điều chỉnh quy định về yêu cầu nước sạch phục vụ sinh hoạt, sửa đổi các khoản thuộc Điều 25, 28, 36, 37, 46, 58, 59, 61, 70, 76… Những thay đổi này nhằm khắc phục chồng chéo và làm cho các quy định dễ hiểu hơn khi áp dụng.

Tầm quan trọng của truyền thông và minh bạch trong triển khai luật

Việc sửa đổi luật không chỉ là thay đổi chữ nghĩa; cách cơ quan quản lý và báo chí truyền tải thông tin liên quan đến an toàn thực phẩm có thể ảnh hưởng lớn tới niềm tin của người dân. Những ví dụ về cách truyền thông xử lý các sự kiện nhạy cảm cho thấy báo chí cần cân nhắc giữa quyền lợi công chúng và trách nhiệm thông tin chính xác.

Nếu bạn quan tâm tới phân tích trách nhiệm truyền thông khi xảy ra sự kiện nhạy cảm trong lĩnh vực báo chí, có thể đọc bài viết Người dẫn chương trình ra đi đột ngột và trách nhiệm truyền thông để hiểu thêm bối cảnh và bài học thực tiễn liên quan.

Ảnh hưởng tới doanh nghiệp và người tiêu dùng

Với tinh thần quản lý theo rủi ro và tăng cường hậu kiểm, doanh nghiệp sẽ được kỳ vọng thực hiện trách nhiệm minh bạch trong truy xuất nguồn gốc và tuân thủ tiêu chuẩn. Đồng thời, nhà nước cần đảm bảo thủ tục hành chính đủ đơn giản để không tạo gánh nặng không cần thiết cho doanh nghiệp, nhất là quy trình công bố và kiểm nghiệm.

Người tiêu dùng có thể được hưởng lợi từ hệ thống cảnh báo, thu hồi nhanh và minh bạch hơn, giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh do thực phẩm không an toàn. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào năng lực thực thi của cơ quan quản lý và mức độ phối hợp giữa các bên liên quan.

Liên hệ quốc tế và tiêu chuẩn hóa

Trong bối cảnh hội nhập, việc hoàn thiện khung pháp lý về an toàn thực phẩm cũng cần tương thích với thông lệ quốc tế nhằm thuận lợi cho xuất khẩu nông sản và thực phẩm mang thương hiệu Việt. Những chuyến công tác và đối thoại song phương là kênh để trao đổi kinh nghiệm quản lý an toàn thực phẩm giữa các quốc gia; nếu bạn muốn tham khảo bài phân tích về các chuyến thăm chính thức liên quan tới quan hệ ngoại giao và chương trình hội nghị quốc tế, xem thêm Chuyến công du 2026: Tô Lâm thăm Nga Pháp để nắm bối cảnh ngoại giao liên quan.

Một khía cạnh khác là hình ảnh và nghi thức ngoại giao khi cao cấp lãnh đạo tiếp xúc đối tác nước ngoài — những khoảnh khắc này đôi khi cũng phản ánh mức độ chú trọng của một quốc gia đối với hợp tác khoa học, tiêu chuẩn và an toàn thực phẩm; bài viết về nghi thức tiếp tân ngoại giao có thể góp góc nhìn bổ sung: Tô Lâm tiếp Đại sứ Pháp Olivier Brochet trong nghi thức chia tay.

Những lưu ý khi hoàn thiện dự thảo

• Giữ nguyên nguyên tắc lấy sức khỏe, tính mạng người dân làm ưu tiên trong mọi điều khoản;
• Đảm bảo tính thống nhất với Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa và Luật Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật để tránh mâu thuẫn pháp lý;
• Thiết kế cơ chế quản lý phù hợp với năng lực thực thi ở địa phương và bảo đảm trách nhiệm rõ ràng giữa các cơ quan;
• Cân nhắc phương án triển khai đối với nền tảng thương mại điện tử, nhằm bảo vệ người tiêu dùng mà không kìm hãm đổi mới kinh doanh hợp pháp.

Kết luận: mục tiêu và chặng đường còn phía trước

Quá trình chỉnh lý dự thảo Luật An toàn thực phẩm đang ở giai đoạn tập trung giải trình, hoàn thiện về kỹ thuật và tư tưởng quản lý. Những thay đổi được đề xuất hướng tới mục tiêu kép: bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tạo khung pháp lý thực thi được cho doanh nghiệp. Việc cân nhắc mô hình quản lý, tăng cường hậu kiểm, áp dụng quản lý theo mức độ rủi ro và thiết lập cơ chế xử lý cho thương mại điện tử là các nội dung chủ chốt cần được làm rõ trước khi văn bản trình Chính phủ và Quốc hội xem xét thông qua.

Người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý đều có lợi khi hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm vừa chặt chẽ, công bằng, vừa dễ hiểu và khả thi. Việc tiếp tục rà soát, đối thoại giữa các bên liên quan sẽ quyết định mức độ hiệu quả của luật khi đi vào cuộc sống.

Nếu bạn muốn theo dõi các bước tiếp theo của dự thảo và những giải trình chính thức, hãy quan tâm tới các báo cáo cập nhật từ Bộ Y tế và Cục An toàn thực phẩm trong giai đoạn hoàn thiện hồ sơ.

Sửa đổi Luật An toàn thực phẩm: Tránh chồng chéo, quản lý theo mức độ rủi ro

SKĐS – Dù là thuật ngữ “thử nghiệm” hay “kiểm nghiệm”, mục tiêu cuối cùng vẫn là xác định sự phù hợp của sản phẩm với tiêu chuẩn, quy chuẩn…